Για πολλούς πεζοπόρους, η ανάβαση είναι συνώνυμη της ελευθερίας. Όσο ανεβαίνεις, τόσο ανοίγει το τοπίο, καθαρίζει το μυαλό και απομακρύνεται η καθημερινότητα. Το σώμα όμως δεν ακολουθεί πάντα με τον ίδιο ενθουσιασμό. Το υψόμετρο είναι ένας αόρατος παράγοντας που μπορεί να μετατρέψει μια όμορφη εξόρμηση σε δύσκολη εμπειρία, αν δεν του δείξεις τον απαραίτητο σεβασμό.
Καθώς ανεβαίνουμε ψηλότερα, ο αέρας αραιώνει. Αυτό σημαίνει λιγότερο οξυγόνο σε κάθε ανάσα, ακόμη κι αν αναπνέουμε κανονικά. Οι περισσότεροι άνθρωποι θα νιώσουν κάποια μικρή αλλαγή: πιο γρήγορη κόπωση, λαχάνιασμα, ίσως έναν ανήσυχο ύπνο. Αυτές οι αντιδράσεις είναι φυσιολογικές. Το σώμα προσπαθεί να προσαρμοστεί.
Το πρόβλημα ξεκινά όταν η προσαρμογή δεν προλαβαίνει τον ρυθμό μας. Πονοκέφαλος, ναυτία, ζάλη, έλλειψη όρεξης ή έντονη κόπωση είναι σημάδια που δεν πρέπει να αγνοούνται. Πολλοί τα αποδίδουν σε «κούραση από το περπάτημα» ή σε κακή φυσική κατάσταση, όμως συχνά πρόκειται για το σώμα που ζητά χρόνο. Και ο χρόνος, στο βουνό, είναι εξίσου σημαντικός με τον εξοπλισμό.
Ένας συχνός μύθος είναι ότι η καλή φυσική κατάσταση μας προστατεύει. Στην πραγματικότητα, το υψόμετρο δεν κάνει διακρίσεις. Μπορεί να επηρεάσει τον καθένα, ανεξάρτητα από ηλικία, εμπειρία ή αντοχή. Άλλες φορές θα νιώσεις μια χαρά, άλλες όχι — και αυτό δεν είναι αποτυχία, αλλά βιολογία.
Η πρόληψη ξεκινά από τα βασικά. Ενυδάτωση, χωρίς υπερβολές. Το σώμα χάνει περισσότερα υγρά όσο ανεβαίνουμε, αλλά το «όσο περισσότερο τόσο καλύτερα» δεν ισχύει. Στόχος είναι η ισορροπία. Το ίδιο ισχύει και για το αλκοόλ: ακόμη και μικρές ποσότητες μπορούν να δυσκολέψουν την προσαρμογή και να εντείνουν τα συμπτώματα.
Ο πιο σημαντικός σύμμαχος είναι η σταδιακή άνοδος. Να δίνεις στον οργανισμό σου χρόνο να συνηθίσει. Να ανεβαίνεις αργά, να αποφεύγεις έντονη προσπάθεια τις πρώτες μέρες και, αν κάτι δεν πάει καλά, να μην πιέζεις τον εαυτό σου «να συνεχίσει με κάθε κόστος». Στο βουνό, το να γυρίσεις πίσω δεν είναι ήττα — είναι σωστή απόφαση.
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται στον ύπνο. Πολλοί δυσκολεύονται τις πρώτες νύχτες σε μεγαλύτερο υψόμετρο, με ανήσυχη ή διακεκομμένη αναπνοή. Συνήθως αυτό βελτιώνεται μόνο του. Η ξεκούραση, η αποφυγή βαριών γευμάτων και η ηρεμία πριν τον ύπνο βοηθούν περισσότερο απ’ όσο νομίζουμε.
Το πιο κρίσιμο στοιχείο, όμως, είναι η επικοινωνία. Αν είσαι σε ομάδα, μίλα. Πες πώς νιώθεις, άκου πώς νιώθουν οι άλλοι. Τα σοβαρά προβλήματα σπάνια εμφανίζονται ξαφνικά· συνήθως δίνουν προειδοποιητικά σημάδια. Δύσπνοια που δεν υποχωρεί, σύγχυση, απώλεια ισορροπίας ή έντονη επιδείνωση είναι καμπανάκια που απαιτούν άμεση δράση.
Η πεζοπορία δεν είναι αγώνας ταχύτητας. Είναι μια σχέση με το σώμα και το περιβάλλον. Όσο καλύτερα μαθαίνεις να ακούς και τα δύο, τόσο πιο ασφαλείς και απολαυστικές γίνονται οι διαδρομές σου. Το υψόμετρο δεν είναι εχθρός — είναι απλώς ένας ακόμη δάσκαλος του βουνού.
