Η μάχη για τα μονοπάτια του Ολύμπου μετά τον Daniel
Όποιος έχει περπατήσει στον Όλυμπο γνωρίζει πως το βουνό δεν συγχωρεί την αδιαφορία, όμως η εικόνα που αντικρίσαμε στο Μονοπάτι Λιβάδακι μετά το πέρασμα της κακοκαιρίας Daniel ξεπερνά κάθε προηγούμενο. Εκεί όπου άλλοτε οι πεζοπόροι κινούνταν κάτω από τη σκιερή σκέπη του δάσους, σήμερα η διαδρομή έχει μετατραπεί σε ένα αληθινό πεδίο μάχης από ξεριζωμένους κορμούς εκατοντάδων ετών, εξαφανισμένα τμήματα από τις κατολισθήσεις και ένα τοπίο που σε πολλά σημεία είναι παντελώς αδιάβατο. Η κατάσταση αυτή επανέφερε στο προσκήνιο ένα αμείλικτο δίλημμα που διχάζει την ορειβατική κοινότητα, τα Δασαρχεία και τις περιβαλλοντικές οργανώσεις: μέχρι πού επιτρέπεται να φτάσει η ανθρώπινη παρέμβαση για τη διάσωση ενός μονοπατιού;
Στην καρδιά του Εθνικού Δρυμού Ολύμπου, οι κανόνες προστασίας είναι αυστηροί και η χρήση βαρρέων μηχανοκίνητων μέσων, όπως τα αλυσοπρίονα, θεωρείται από πολλούς οικολόγους αδιανόητη παραβίαση του πυρήνα του οικοσυστήματος. Η πλευρά των «αυστηρών» υποστηρίζει πως η φύση πρέπει να αφεθεί να αυτορρυθμιστεί και ότι η συντήρηση πρέπει να γίνεται αποκλειστικά με παραδοσιακά χειροκίνητα εργαλεία.
Ωστόσο, κάνοντας και εμείς οι ίδιοι τη διαδρομή Πριόνια στο πανέμορφο Λιβαδάκι, βρεθήκαμε αντιμέτωποι με τη σκληρή πραγματικότητα μιας εξαιρετικά δύσκολης και επικίνδυνης διέλευσης. Προσπαθώντας να σκαρφαλώσουμε πάνω από πεσμένα έλατα και να προσπεράσουμε διαβρωμένες πλαγιές, έγινε σαφές πως χωρίς τη στοχευμένη χρήση μηχανοκίνητων εργαλείων, τέτοιες ιστορικές διαδρομές κινδυνεύουν να σβηστούν οριστικά από τον χάρτη. Αν ένα μονοπάτι παραμείνει αδιάβατο, οι πεζοπόροι αναγκάζονται να δημιουργούν αυτοσχέδιες, επικίνδυνες παρακάμψεις, προκαλώντας τελικά πολύ μεγαλύτερη φθορά στο έδαφος από όσο ένα ελεγχόμενο κόψιμο πεσμένων δέντρων.
Όσοι όμως έχουν βρεθεί στο πεδίο με ένα αλυσοπρίονο στο χέρι γνωρίζουν πως το μηχάνημα δεν αποτελεί κάποιο «μαγικό ραβδί». Η μεταφορά βενζίνης, λαδιών και βαρέος εξοπλισμού σε απότομες κλίσεις εξαντλεί τις ομάδες πριν καν ξεκινήσει η κοπή, ενώ τα πραγματικά προβλήματα που αφήνει πίσω του ο Daniel τα βαθιά νεροφαγώματα, η υποσκαφή του εδάφους και οι αποκολλήσεις βράχων απαιτούν επίπονη χειρωνακτική δουλειά, χτίξιμο ξερολιθιάς και σωστή διαχείριση των υδάτων, πράγματα που κανένα μηχάνημα δεν μπορεί να αντικαταστήσει.
Η ουσία του προβλήματος στον Όλυμπο δεν εξαντλείται στο αν θα ακουστεί ο θόρυβος ενός αλυσοπρίονου για λίγες ημέρες, αλλά στη βαθιά συστημική γύμνια της προστασίας των βουνών μας. Η Δασική Υπηρεσία παραμένει τραγικά υποστελεχωμένη, ενώ το βάρος της συντήρησης πέφτει σχεδόν αποκλειστικά στους Ορειβατικούς Συλλόγους και σε φιλότιμους εθελοντές που παλεύουν με πενιχρά μέσα. Τα μονοπάτια του Ολύμπου δεν είναι απλές διαδρομές αναψυχής, αλλά η ζωντανή μας πολιτιστική κληρονομιά και ο μόνος συνδετικός κρίκος της κοινωνίας με την ορεινή φύση.
Η λύση δεν βρίσκεται ούτε στον άκαμπτο δογματισμό ούτε στην ανεξέλεγκτη χρήση μηχανημάτων, αλλά στη δημιουργία μόνιμων, εκπαιδευμένων ορεινών ομάδων συντήρησης με σταθερή κρατική χρηματοδότηση. Μέχρι να συμβεί αυτό, η μάχη για να κρατηθεί το βουνό των θεών ζωντανό και προσβάσιμο θα δίνεται κορμό-κορμό, με κάθε διαθέσιμο μέσο.
