Δυναμική παρουσία του Παγκόσμιου Γεωπάρκου UNESCO Βίκου–Αώου στο 6ο Συνέδριο των Παγκόσμιων Γεωπάρκων UNESCO Ελλάδας και Κύπρου.
Με ιδιαίτερα ενεργή και ουσιαστική συμμετοχή εκπροσωπήθηκε το Παγκόσμιο Γεωπάρκο UNESCO Βίκου–Αώου στο 6ο Συνέδριο των Παγκόσμιων Γεωπάρκων UNESCO Ελλάδας και Κύπρου, το οποίο πραγματοποιήθηκε από τις 11 έως τις 13 Ιουνίου 2026 στα Ανώγεια Κρήτης, με οικοδεσπότη το Παγκόσμιο Γεωπάρκο UNESCO Ψηλορείτη.
Το συνέδριο αποτέλεσε σημείο συνάντησης των έντεκα Γεωπάρκων UNESCO της Ελλάδας και της Κύπρου, συγκεντρώνοντας εκπροσώπους φορέων διαχείρισης, επιστημονικών ιδρυμάτων, οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης, ερευνητών και επαγγελματιών που δραστηριοποιούνται στους τομείς της φυσικής και πολιτιστικής κληρονομιάς, του τουρισμού και της βιώσιμης ανάπτυξης.
Αν και το νεότερο πρόγραμμα της UNESCO, καθώς θεσμοθετήθηκε το 2015, τα Παγκόσμια Γεωπάρκα UNESCO αποτελούν σήμερα το πλέον δυναμικά αναπτυσσόμενο πρόγραμμα του Οργανισμού, αριθμώντας 241 γεωπάρκα σε 51 χώρες παγκοσμίως. Η Ελλάδα φιλοξενεί δέκα Παγκόσμια Γεωπάρκα UNESCO – Λέσβου, Ψηλορείτη, Χελμού–Βουραϊκού, Βίκου–Αώου, Σητείας, Γρεβενών–Κοζάνης, Κεφαλονιάς–Ιθάκης, Λαυρεωτικής, Μετεώρων–Πύλης και Νισύρου – ενώ η Κύπρος συμμετέχει με το Γεωπάρκο Τροόδους.
Σχεδόν κάθε χρόνο τα ελληνικά και κυπριακά γεωπάρκα συναντώνται σε διαφορετική περιοχή, προκειμένου να παρουσιάσουν το έργο τους, να ανταλλάξουν εμπειρίες και καλές πρακτικές και να συναποφασίσουν κοινές δράσεις στους τομείς της εκπαίδευσης και ενημέρωσης, της προστασίας της τοπικής φυσικής και πολιτιστικής κληρονομιάς, της προώθησης του γεωτουρισμού και της ανάπτυξης συνεργειών σε τοπικό, εθνικό και διεθνές επίπεδο.
Το φετινό συνέδριο είχε ως κεντρικό θέμα «Ο ρόλος του γεωτουρισμού και άλλων μορφών εναλλακτικού τουρισμού στη βιώσιμη ανάπτυξη της ενδοχώρας και των ορεινών κοινοτήτων», αναδεικνύοντας τη συμβολή των Γεωπάρκων UNESCO στη διατήρηση και ανάδειξη της φυσικής και πολιτιστικής κληρονομιάς, στην περιβαλλοντική εκπαίδευση, στην ενίσχυση της τοπικής οικονομίας και στη διαμόρφωση βιώσιμων αναπτυξιακών προοπτικών για τις ορεινές περιοχές.
Το συνέδριο συνδιοργανώθηκε από το Ελληνικό Δίκτυο Γεωπάρκων UNESCO, τον Δήμο Ανωγείων, το ΑΚΟΜΜ-ΨΗΛΟΡΕΙΤΗΣ ΑΑΕ ΟΤΑ, το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Κρήτης του Πανεπιστημίου Κρήτης και την Έδρα UNESCO του Πανεπιστημίου Αιγαίου, με τη στήριξη του Ιδρύματος Νεολαίας και Διά Βίου Μάθησης (ΙΝΕΔΙΒΙΜ), ενώ τελούσε υπό την αιγίδα του Υπουργείου Τουρισμού και των Εθνικών Επιτροπών για την UNESCO της Ελλάδας και της Κύπρου.
Κατά τη διάρκεια των εργασιών του συνεδρίου παρουσιάστηκαν συνολικά 61 επιστημονικές ανακοινώσεις, πέντε θεματικές εισηγήσεις και πλήθος δράσεων που αφορούν τη διαχείριση, προστασία και αξιοποίηση της γεωλογικής, φυσικής και πολιτιστικής κληρονομιάς των γεωπάρκων.
Το Παγκόσμιο Γεωπάρκο UNESCO Βίκου–Αώου, εκπροσωπήθηκε από τον Διευθυντή της ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΗΠΕΙΡΟΥ Α.Ε. – Αναπτυξιακός Οργανισμός Τοπικής Αυτοδιοίκησης (ΗΠΕΙΡΟΣ Α.Ε.), κ. Γεώργιο Θεοχάρη και τα στελέχη κ. Χαρητάκη Παπαϊωάννου και κ. Γεωργία Κιτσάκη και συμμετείχε στις εργασίες του συνεδρίου με πέντε επιστημονικές παρουσιάσεις, αναδεικνύοντας το πολυσχιδές έργο που υλοποιείται στην περιοχή στους τομείς της γεωκληρονομιάς, της γεωεκπαίδευσης, της ερμηνείας της κληρονομιάς, της περιβαλλοντικής έρευνας και της βιώσιμης ανάπτυξης.
Συγκεκριμένα παρουσιάστηκαν οι ακόλουθες εργασίες:
• «Λιθανάγλυφα στο Πάπιγκο και σφαιρικά συγκρίματα της Τύμφης: σύνδεση γεωκληρονομιάς και πολιτιστικής κληρονομιάς στο Γεωπάρκο Βίκου–Αώου», από τους Χαρητάκη Παπαϊωάννου, Χρήστο Στεργίου και Γεωργία Κιτσάκη. Η εισήγηση ανέδειξε τη σύνδεση του γεωλογικού τοπίου με τις τοπικές πολιτισμικές πρακτικές και τη δυναμική της γεωπολιτισμικής προσέγγισης στην ερμηνεία του τοπίου.
• «Σχέδιο Ερμηνείας Γεωπολιτισμικής Ανάδειξης του Παγκόσμιου Γεωπάρκου UNESCO Βίκου–Αώου: Πιλοτική Εφαρμογή στο Μονοδένδρι», από τη Γεωργία Κιτσάκη. Η παρουσίαση εστίασε στη δημιουργία ενός ολοκληρωμένου πλαισίου ερμηνείας και ανάδειξης της γεωλογικής, φυσικής και πολιτιστικής κληρονομιάς του Γεωπάρκου, παρουσιάζοντας το σχέδιο μιας πιλοτικής εφαρμογής του στον οικισμό του Μονοδενδρίου.
• «Θερινά Σχολεία στο Παγκόσμιο Γεωπάρκο UNESCO Βίκου–Αώου: μια ανασκόπηση τεσσάρων ετών γεωεκπαίδευσης και προοπτικές συνέχειας», από τους Αλέξανδρο Χατζηπέτρο, Χρήστο Στεργίου, Χαρητάκη Παπαϊωάννου και Γεωργία Κιτσάκη. Η ανακοίνωση παρουσίασε την εμπειρία και τα αποτελέσματα των τεσσάρων θερινών σχολείων πανεπιστημιακού επιπέδου που έχουν υλοποιηθεί τα τελευταία χρόνια, αναδεικνύοντας τον ρόλο των γεωπάρκων ως χώρων βιωματικής μάθησης και περιβαλλοντικής ευαισθητοποίησης.
• «Το μέλλον των αλπικών λιμνών της Βόρειας Πίνδου», από τους Κωνσταντίνο Αλεξόπουλο, Μιχάλη Στύλλα, Γιώργο Κύρο, Σωτήρη Διττόπουλο, Ian C. Willis, Hamish D. Pritchard, Κωνσταντίνο Λαγουβάρδο και Χαρητάκη Παπαϊωάννου. Η εργασία επικεντρώθηκε στις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν τα αλπικά οικοσυστήματα της Πίνδου υπό το πρίσμα της κλιματικής αλλαγής και των περιβαλλοντικών μεταβολών.
• «Βιολογικές έρευνες στα υπογενή σπήλαια του Γεωπάρκου Βίκου–Αώου», από τους Πέτρο Γεωργιακάκη, Μαρία Καρούμπαλη και Χαρητάκη Παπαϊωάννου. Η παρουσίαση ανέδειξε τη σημασία των υπόγειων οικοσυστημάτων της περιοχής και τη συμβολή τους στη διατήρηση της βιοποικιλότητας και της επιστημονικής γνώσης.
Η παρουσία του Παγκόσμιου Γεωπάρκου UNESCO Βίκου–Αώου στο συνέδριο επιβεβαίωσε τον ενεργό του ρόλο στο Δίκτυο των Παγκόσμιων Γεωπάρκων UNESCO και ανέδειξε τη συστηματική προσπάθεια που καταβάλλεται για την προστασία, τεκμηρίωση και ανάδειξη της γεωλογικής, φυσικής και πολιτιστικής κληρονομιάς της Ηπείρου.
Παράλληλα, η συμμετοχή στις εργασίες του συνεδρίου συνέβαλε στην περαιτέρω ενίσχυση της συνεργασίας με τα υπόλοιπα Γεωπάρκα της Ελλάδας και της Κύπρου, δημιουργώντας νέες προοπτικές για κοινές δράσεις στους τομείς της έρευνας, της εκπαίδευσης, της ερμηνείας της κληρονομιάς και του βιώσιμου τουρισμού.
