Η Ψυχολογία της Επιβίωσης: 8 Νοητικές Τεχνικές για να Μείνετε Ψύχραιμοι όταν το Μονοπάτι Γίνεται Επικίνδυνο
Η επιβίωση στη φύση, όπως ακριβώς και η ίδια η ζωή, είναι ένα συναισθηματικό ταξίδι. Ωστόσο, ζούμε σε μια κουλτούρα που τείνει να υποτιμά τα συναισθήματα.
Στην «κανονική» μας καθημερινότητα, μπορούμε εύκολα να παραβλέψουμε αυτή την ανάγκη, καθώς κινούμαστε σε ένα περιβάλλον σχεδιασμένο με γνώμονα την ασφάλειά μας: σκάλες με αντιολισθητική προστασία, ρυθμιζόμενη θερμοκρασία, εύκολη πρόσβαση σε φαγητό και νερό.
Δεν χρειάζεται να προσέχουμε ιδιαίτερα ούτε το περιβάλλον ούτε τον εσωτερικό μας κόσμο για να μείνουμε ζωντανοί.
Σε μια κατάσταση επιβίωσης στην άγρια φύση, όμως, η έλλειψη συναισθηματικής επίγνωσης αποτελεί την πρωταρχική απειλή. Τα ανεξέλεγκτα συναισθήματα θολώνουν το μυαλό και εξοστρακίζουν τη λογική σκέψη.
Τις περισσότερες φορές, ο πραγματικός κίνδυνος δεν είναι το ίδιο το περιβάλλον, αλλά οι δικές μας λανθασμένες αποφάσεις.(alert-success)
Η επίγνωση σε όλα τα επίπεδα του χώρου γύρω μας, της ώρας, των δυνατοτήτων μας και του πώς νιώθουμε είναι ο καλύτερος δρόμος για να επιστρέψουμε σώοι. Πώς μπορούμε όμως να συνδεθούμε με τα συναισθήματά μας όταν έχουμε μάθει να τα αγνοούμε;
Υπάρχουν 8 δοκιμασμένες τεχνικές που θα σας βοηθήσουν να αναγνωρίσετε, να διαχειριστείτε και να ξεπεράσετε το αρχικό σοκ, ξεφεύγοντας από την παγίδα του αυτόματου πανικού ώστε να επιβιώσετε.
1. Οπτικοποίηση
Η εξάσκηση αυτής της ικανότητας στο σπίτι μπορεί να σας προετοιμάσει για το αναπάντεχο πριν καν πατήσετε το πόδι σας στο μονοπάτι. Η ανθρώπινη φαντασία είναι ένα πανίσχυρο εργαλείο. Έχει ειπωθεί σοφά στο παρελθόν ότι ένας άνθρωπος μπορεί να υποφέρει από αμέτρητες καταστροφές στη ζωή του, οι περισσότερες από τις οποίες δεν θα συμβούν ποτέ.
Χρησιμοποιήστε αυτή τη δύναμη για καλό. Ποιο είναι το σενάριο που φοβάστε περισσότερο; Μερικές φορές την ημέρα, φανταστείτε το όσο πιο ζωντανά μπορείτε και, στη συνέχεια, οραματιστείτε τον εαυτό σας να το αντιμετωπίζει με ψυχραιμία και επάρκεια. Αυτή η εσωτερική «πρόβα» θα σας βοηθήσει να αντιδράσετε θετικά αν ποτέ βρεθείτε αντιμέτωποι με μια παρόμοια κατάσταση στην πραγματικότητα.
2. Σταματήστε και Σκεφτείτε
Το να μην κάνετε τίποτα, στην πραγματικότητα είναι πράξη. Η αντίδραση της «μάχης, φυγής ή παγώματος» (fight, flight, or freeze) είναι πρωτόγονη και εξαιρετικά ισχυρή. Μερικές φορές, το μόνο πράγμα που μπορεί να διαπεράσει αυτή την αυτόματη παρόρμηση είναι μια ιστορία.
Υπάρχουν αμέτρητα παραδείγματα ανθρώπων που έχασαν τη ζωή τους επειδή δεν σταμάτησαν να σκεφτούν, να παρατηρήσουν και να οργανώσουν ένα πλάνο πριν δράσουν. Ανεξάρτητα από την εμπειρία κάποιου στα βουνά, ο καθένας μπορεί να πέσει θύμα του πανικού. Κρατήστε στο μυαλό σας ένα τέτοιο παράδειγμα ως προειδοποίηση και τιμήστε όσους στάθηκαν άτυχοι, αποφεύγοντας να πέσετε στην ίδια παγίδα.
3. Έλεγχος της Αναπνοής
Η ελεγχόμενη αναπνοή χρησιμοποιείται παντού: από τις καταδύσεις και τον διαλογισμό μέχρι τη γιόγκα. Είναι το πιο άμεσο εργαλείο για να ηρεμήσετε, αλλά το να το θυμηθείτε όταν είστε φοβισμένοι και μόνοι στο βουνό είναι δύσκολο.
Κρατήστε έναν απλό κανόνα: Εκπνεύστε πιο αργά από ό,τι εισπνέετε. Αυτό είναι όλο. Εξασκηθείτε σε αυτό στην καθημερινότητά σας ώστε να σας βγαίνει φυσικά. Ανεξάρτητα από τον ρυθμό, η παρατεταμένη εκπνοή ενεργοποιεί το παρασυμπαθητικό νευρικό σύστημα, στέλνοντας σήμα στον εγκέφαλο και στο σώμα ότι είναι ασφαλές να χαλαρώσουν.
4. Έλεγχος του Σώματος
Μελέτες δείχνουν ότι η υιοθέτηση στάσεων σώματος που αποπνέουν αυτοπεποίθηση ή χαλάρωση επηρεάζει θετικά την ψυχολογία μας, βοηθώντας μας να αποδώσουμε καλύτερα. Είναι ένας τρόπος να χρησιμοποιήσουμε το σώμα μας για να «πείσουμε» τον εγκέφαλό μας ότι έχουμε τον έλεγχο.
Ορισμένες στάσεις μάς βοηθούν να νιώσουν γειωμένοι: Καθίστε, ξαπλώστε στο έδαφος ή πάρτε μια χαλαρωτική στάση σώματος. Η φυσική γείωση προσφέρει μια αίσθηση ασφάλειας, η οποία με τη σειρά της καθαρίζει τη σκέψη για τη λήψη κρίσιμων αποφάσεων.
5. Εστίαση
Όταν τα μάτια μας κοιτάζουν νευρικά δεξιά και αριστερά και το σώμα μας τεντευτεί, ενεργοποιούμε το συμπαθητικό νευρικό σύστημα (το σύστημα του στρες). Για να το καταπολεμήσετε αυτό, εστιάστε το βλέμμα σας σε ένα μόνο αντικείμενο—ένα συγκεκριμένο δέντρο ή έναν βράχο—και περιγράψτε το νοερά με λεπτομέρεια.
Στη συνέχεια, ενεργοποιήστε τις άλλες αισθήσεις: Τι μυρίζετε; Τι νιώθετε στο δέρμα σας; Περάστε νοερά από κάθε σημείο του σώματός σας, σφίξτε το για λίγο και μετά χαλαρώστε το. Αυτή η διαδικασία σας επαναφέρει στο «εδώ και τώρα».
6. Μυαλό
Επαναλάβετε μια φράση επιβεβαίωσης ή έναν συγκεκριμένο στόχο στο μυαλό σας ή φωναχτά, ξανά και ξανά. Όταν η κούραση, η αφυδάτωση και ο φόβος θολώνουν το μυαλό σε ένα επικίνδυνο, απότομο πέρασμα, η σκέψη τείνει να διασκορπίζεται, αυξάνοντας το ρίσκο για ένα μοιραίο λάθος.
Βρείτε μια λέξη ή μια σύντομη φράση (π.χ. «σταθερά βήματα» ή «ψύχραιμα και αργά»). Η επανάληψη και ο ρυθμός των λέξεων λειτουργούν σαν άγκυρα, κρατώντας το μυαλό σας συγκεντρωμένο στην παρούσα κίνηση.
7. Πίστη
Αυτό μπορεί να μεταφραστεί ως πίστη σε μια ανώτερη δύναμη, ή πολύ απλά, πίστη στον ίδιο σας τον εαυτό, στη δύναμη και στην αποφασιστικότητά σας να ξεπεράσετε τα δύσκολα. Άνθρωποι έχουν επιβιώσει από απίστευτα αντίξοες συνθήκες με καθαρή δύναμη θέλησης.
Το να πιστεύετε ότι έχετε ακόμα πράγματα να δώσετε στη ζωή σάς δίνει την ώθηση να συνεχίσετε, ακόμη κι όταν η λογική λέει ότι οι πιθανότητες είναι εναντίον σας. Θυμηθείτε παλαιότερες δυσκολίες που ξεπεράσατε με επιτυχία για να υπενθυμίσετε στον εαυτό σας ότι μπορείτε να τα καταφέρετε και τώρα.
8. Σκεφτείτε σαν Παιδί
Οι καλύτεροι επιζώντες στη φύση είναι τα μικρά παιδιά. Γιατί; Επειδή για ένα παιδί ο κόσμος παραμένει ένας χώρος προς εξερεύνηση χωρίς προκαταλήψεις. Δεν έχουν προγραμματιστεί ακόμα να βλέπουν την άγρια φύση ως εχθρό, ούτε έχουν την εμμονική ανάγκη των ενηλίκων να συνεχίζουν να κινούνται για να «επιστρέψουν στον πολιτισμό».
Η άσκοπη μετακίνηση σε κατάσταση χαμένου προσανατολισμού είναι εξαιρετικά επικίνδυνη, καθώς καταναλώνει τεράστια ποσά ενέργειας και νερού. Αντί να τρέχετε πανικόβλητοι, γίνετε για λίγο παιδιά: σταθεροποιηθείτε σε ένα σημείο, βρείτε φυσικό καταφύγιο, προστατευτείτε από το κρύο με φύλλα και κλαδιά. Χαλαρώστε, επιστρατεύστε την περιέργειά σας και σταματήστε να τρέχετε σε έναν «αγώνα δρόμου» που εκείνη τη στιγμή δεν υφίσταται.
| Νοητική Τεχνική | Βασικό Όφελος | Πώς να την Εφαρμόσετε |
|---|---|---|
| Οπτικοποίηση | Προετοιμασία μυαλού | Φανταστείτε το χειρότερο σενάριο και τη λύση του στο σπίτι. |
| Σταματήστε & Σκεφτείτε | Αποφυγή παρορμητικών λαθών | Μην ενεργείτε υπό το κράτος πανικού· πάρτε χρόνο. |
| Έλεγχος Αναπνοής | Φυσιολογική χαλάρωση | Κάντε την εκπνοή σας μεγαλύτερη σε διάρκεια από την εισπνοή. |
| Έλεγχος Σώματος | Αίσθηση ασφάλειας | Υιοθετήστε μια σταθερή, γειωμένη στάση (π.χ. καθίστε στο έδαφος). |
| Εστίαση | Μείωση του στρες | Παρατηρήστε με λεπτομέρεια ένα αντικείμενο γύρω σας. |
| Μυαλό |
Διατήρηση συγκέντρωσης | Επαναλάβετε μια ρυθμική, θετική φράση. |
| Πίστη | Ενίσχυση της θέλησης | Θυμηθείτε παλαιότερες επιτυχίες και τις δυνάμεις σας. |
| Σκέψου σαν Παιδί | Εξοικονόμηση ενέργειας | Σταματήστε να τρέχετε, μείνετε σταθεροί και προστατευτείτε. |
Το άρθρο βασίζεται σε αρχές εκπαίδευσης επιβίωσης και διαχείρισης κρίσεων στην ύπαιθρο
