Η εξαφάνιση του George Mallory και του Andrew Irvine στο Everest το 1924 αποτελεί ένα από τα πιο επίμονα και γοητευτικά μυστήρια στην ιστορία της ορειβασίας. Όχι μόνο επειδή χάθηκαν δύο άνθρωποι στο βουνό, αλλά επειδή μαζί τους χάθηκε και η απάντηση σε ένα ερώτημα που συνεχίζει να απασχολεί ορειβάτες, ιστορικούς και λάτρεις της περιπέτειας:
Ποιος πάτησε πρώτος στην κορυφή του κόσμου;
Ο George Mallory ήταν ήδη θρύλος της εποχής του. Έμπειρος, χαρισματικός, με βαθιά φιλοσοφική σχέση με τα βουνά, ενσάρκωνε το πνεύμα της πρώιμης εξερεύνησης. Δίπλα του βρέθηκε ο Andrew Irvine, μόλις 22 ετών, δυνατός, τεχνικά ικανός και ειδικός στον εξοπλισμό οξυγόνου, αλλά χωρίς μεγάλη εμπειρία σε ακραία υψόμετρα.
Στις 8 Ιουνίου 1924, οι δύο άνδρες ξεκίνησαν την τελική τους προσπάθεια από τη βορειοανατολική πλευρά του Everest. Ένας τελευταίος ορειβάτης τους είδε να κινούνται ψηλά στην κορυφογραμμή, πριν χαθούν μέσα στα σύννεφα. Δεν επέστρεψαν ποτέ.
Το πρώτο ίχνος: ένα πιολέ στο βουνό
Για χρόνια, το Everest σιωπούσε. Μέχρι το 1933, όταν κατά τη διάρκεια της 4ης Βρετανικής Αποστολής, ο Percy Wyn-Harris εντόπισε το πιολέ του Andrew Irvine στη βορειοανατολική κορυφογραμμή, περίπου 230 μέτρα ανατολικά από το First Step.
Το εύρημα αυτό έμελλε να γίνει κομβικό. Όχι μόνο επειδή επιβεβαίωνε την παρουσία των δύο ορειβατών ψηλά στο βουνό, αλλά και λόγω της θέσης του. Το πιολέ βρέθηκε ακουμπισμένο οριζόντια σε μια ελαφρώς κεκλιμένη βραχώδη πλάκα, χωρίς ζημιές.
Ο Jochen Hemmleb, ιστορικός των αποστολών στο Everest και έμπειρος αλπινιστής, αμφισβήτησε από νωρίς την υπόθεση ότι το εργαλείο κατέληξε εκεί ύστερα από πτώση.
«Η κορυφογραμμή σε εκείνο το σημείο είναι πλατιά. Δεν πρόκειται για μέρος όπου κάποιος πέφτει εύκολα. Αντίθετα, υπάρχουν φυσικά αναχώματα που θα μπορούσαν να ανακόψουν μια πτώση», σημειώνει στο βιβλίο «Τα Φαντάσματα του Everest».
Για τον Hemmleb, ήταν πολύ πιθανότερο το πιολέ να είχε τοποθετηθεί σκόπιμα.
Μια μαρτυρία που χάθηκε στο χιόνι
Το 1975, μια κινεζική αποστολή προσέθεσε ένα ακόμη, ανατριχιαστικό κομμάτι στο παζλ. Ο Κινέζος ορειβάτης Wang Hungbao ανέφερε ότι, κοντά στο Camp VI, σε υψόμετρο περίπου 8.100 μέτρων, εντόπισε ένα άψυχο σώμα, το οποίο περιέγραψε ως «αναμφίβολα αγγλικό».
Χρόνια αργότερα, σε συνομιλία του με τον Ιάπωνα ορειβάτη Hasegawa Yoshinori, προσπάθησε να αποδώσει με χειρονομίες την εικόνα που αντίκρισε: ένα σώμα με εμφανή σημάδια από τσιμπήματα πουλιών, ακίνητο στο βουνό.
Δεν πρόλαβε να δείξει ποτέ το σημείο. Την επόμενη ημέρα, ο Wang παρασύρθηκε από χιονοστιβάδα και έχασε τη ζωή του.
Η αναζήτηση ξεκινά ξανά
Το 1999, μια αμερικανική ερευνητική αποστολή ξεκίνησε με στόχο να εντοπίσει τα ίχνη των Mallory και Irvine. Έχοντας ως αφετηρία τη βόρεια κορυφογραμμή, οι ορειβάτες κινήθηκαν προς τη βόρεια πλευρά του Everest, αναζητώντας το παλιό κινεζικό Camp VI.
Λίγο μετά τις 10 το πρωί, βρέθηκε μια μπλε φιάλη οξυγόνου με διακριτικά της κινεζικής αποστολής του 1975. Το σημάδι ήταν σαφές: βρίσκονταν κοντά.
Μισή ώρα αργότερα, τρία μέλη της ομάδας — οι Tap Richards, Conrad Anker και Jake Norton — βρέθηκαν μπροστά σε μια μακάβρια εικόνα: μια ζώνη με παγωμένα σώματα ορειβατών που είχαν χάσει τη ζωή τους από πτώσεις.
Και τότε, λίγο χαμηλότερα, ο Anker είδε κάτι διαφορετικό. Ένα σώμα λευκό, σχεδόν φωτεινό.
Το σώμα που μιλούσε για μια άλλη εποχή
Η σορός βρέθηκε ξαπλωμένη σε φυσική στάση, σαν να είχε σταματήσει ο χρόνος. Τα ρούχα — φυσικά υφάσματα, δέρμα, μαλλί — μαρτυρούσαν άλλη εποχή. Τα δάχτυλα ήταν λυγισμένα, σαν να είχαν γραπώσει το βουνό.
Στις τσέπες βρέθηκαν μικρά αντικείμενα: ένα μολύβι, ένας σουγιάς, ένα ψαλίδι νυχιών. Τα γυαλιά ηλίου ήταν φυλαγμένα, γεγονός που υποδήλωνε ότι η πτώση συνέβη μετά τη δύση του ήλιου.
Η ταυτότητα άρχισε να ξεκαθαρίζει όταν εντοπίστηκε ετικέτα πλυντηρίου με το όνομα George Mallory. Η απουσία της φωτογραφικής μηχανής Kodak, όμως, κράτησε το μυστήριο ζωντανό.
Το στοιχείο που ίσως λέει την αλήθεια
Ο Mallory είχε δηλώσει ότι, αν έφτανε στην κορυφή, θα άφηνε εκεί τη φωτογραφία της συζύγου του, Ruth. Στο σακουλάκι που βρέθηκε πάνω του υπήρχαν γράμματα — αλλά όχι η φωτογραφία.
Ήταν αυτό απόδειξη επιτυχίας; Ή απλώς άλλη μια σύμπτωση στο πιο αινιγματικό βουνό του κόσμου;
Ένα μυστήριο που ανήκει στο βουνό
Ό,τι κι αν συνέβη εκείνη τη μέρα του Ιουνίου του 1924, ένα πράγμα είναι βέβαιο: ο George Mallory και ο Andrew Irvine ανέβηκαν ψηλότερα από οποιονδήποτε άλλον μέχρι τότε, αψηφώντας τον καιρό, την έλλειψη οξυγόνου και το σκοτάδι.
Το Everest δεν έδωσε ποτέ την τελική απάντηση. Και ίσως αυτό να είναι μέρος της γοητείας του. Γιατί σε κάποια μονοπάτια, η αλήθεια δεν βρίσκεται στην κορυφή — αλλά στην ίδια την προσπάθεια.
