Στο βουνό, η απόφαση να μετακινήσεις έναν τραυματία είναι από τις πιο κρίσιμες που θα πάρεις. Ένα λάθος μπορεί να επιδεινώσει τον τραυματισμό, να εξαντλήσει την ομάδα ή να δημιουργήσει περισσότερα θύματα.
Η βασική αρχή είναι απλή αλλά αυστηρή:
δεν μετακινούμε τραυματία αν δεν είμαστε βέβαιοι ότι η μετακίνηση είναι ασφαλέστερη από την παραμονή.
Πριν κάνεις οποιαδήποτε κίνηση
1. Μη μετακινείς αν δεν ξέρεις πού πας
Αν είσαι χαμένος και υπάρχει τραυματισμός, η προτεραιότητα είναι καταφύγιο, ζεστασιά και σήμανση κινδύνου. Τοποθέτησε την ομάδα σε ανοιχτό σημείο, κοντά σε ρέμα, ξέφωτο ή χιονισμένη επιφάνεια όπου μπορούν να γίνουν ορατά σήματα. Κράτησε τον τραυματία σκεπασμένο, ζεστό και ήρεμο. Μίλα του συχνά – ο φόβος επιδεινώνει την κατάσταση.
Αν ο τραυματίας δεν μπορεί να κινηθεί, πρέπει να καλύψεις και βασικές ανάγκες (ούρηση, αφόδευση) με αυτοσχέδιες λύσεις, πάντα με αξιοπρέπεια και προσοχή.
2. Ποτέ μόνος ο αναίσθητος ή συγχυσμένος
Αν κάποιος είναι αναίσθητος ή δεν έχει καθαρή αντίληψη, δεν τον αφήνουμε ποτέ μόνο, εκτός αν υπάρχει άμεσος κίνδυνος για τη ζωή όλων.
3. Ζήτησε βοήθεια σωστά
Αν είναι δυνατόν, στείλε έναν ικανό και δυνατό άνθρωπο για βοήθεια και μείνε με τον τραυματία. Δώσε γραπτό σημείωμα με:
-
αριθμό τραυματιών
-
είδος τραυματισμών
-
ακριβή τοποθεσία
-
ανάγκες (υλικά, τρόπος εκκένωσης)
Μην υπερβάλλεις: ελικόπτερο δεν χρειάζεται για κάθε διάστρεμμα. Η επικοινωνία γίνεται πρώτα με τις αρμόδιες αρχές, που θα ενεργοποιήσουν τη σωστή ομάδα διάσωσης.
4. Οικονομία δυνάμεων
Η ηρωική υπερπροσπάθεια δημιουργεί νέα θύματα. Διατήρησε ενέργεια, θερμότητα και ψυχραιμία.
Πότε επιχειρούμε μεταφορά
Η μεταφορά τραυματία γίνεται μόνο αν:
-
η αναμονή διάσωσης είναι πιο επικίνδυνη
-
υπάρχουν αρκετοί βοηθοί (συνήθως 6–8 άτομα για έναν τραυματία)
-
η απόσταση είναι λογική (κάτω από ~8 χλμ)
Πάντα δοκιμάζουμε το σύστημα μεταφοράς σε υγιές άτομο πρώτα.
Τεχνικές ανύψωσης και μετακίνησης
Ευθεία ανύψωση (Straight Lift)
Για σοβαρά τραυματισμένο ή αναίσθητο άτομο. Ένας συντονιστής κρατά κεφάλι και αυχένα και δίνει εντολές. Οι υπόλοιποι στηρίζουν σώμα, λεκάνη και πόδια, σηκώνοντας κάθετα και ταυτόχρονα, χωρίς στρέβλωση της σπονδυλικής στήλης.
Κύλιση κορμού (Log Roll)
Η ασφαλέστερη τεχνική όταν υποψιαζόμαστε τραυματισμό σπονδυλικής στήλης και χρειάζεται να τοποθετηθεί υπόστρωμα ή φορείο. Όλοι κινούνται συντονισμένα, χωρίς καμία κίνηση στον αυχένα.
Αυτοσχέδιες μεταφορές (Carries)
Για τραυματίες που δεν μπορούν να περπατήσουν αλλά δεν απαιτούν φορείο:
-
Κάθισμα με σχοινί (rope seat): πολύ πιο αποδοτικό από το «πυροσβεστικό κουβάλημα»
-
Τετραπλό κάθισμα με χέρια (δύο διασώστες)
-
Μεταφορά με σακίδιο (όπως παιδικός μάρσιπος)
-
Κάθισμα με μπατόν ή κλαδιά ανάμεσα σε δύο διασώστες
Το σύρσιμο με κουβέρτα χρησιμοποιείται μόνο για ελάχιστη απόσταση και άμεσο κίνδυνο.
Αυτοσχέδια φορεία (Litters)
Η ασφαλέστερη θέση μεταφοράς είναι:
-
ύπτια
-
πλάτη ευθεία
-
κεφάλι και αυχένας προστατευμένα
Απλές κατασκευές:
-
Φορείο με κουβέρτα και δύο κοντάρια
-
Φορείο με σκελετούς σακιδίων
-
“Parka litter” με μπουφάν και σκι/κλαδιά
-
Φορείο από σχοινί
-
“Mummy wrap” (κουκούλι με tarp, σχοινί και άκαμπτα στοιχεία)
Ο τραυματίας πρέπει να είναι δεμένος, προστατευμένος από το κρύο και συνεχώς επιτηρούμενος.
Σωστή θέση ανάλογα με τον τραυματισμό
-
τραύμα θώρακα → στο πλάι, με την τραυματισμένη πλευρά κάτω
-
ναυτία / μειωμένη συνείδηση → στο πλάι (αεραγωγός)
-
υποθερμία / σοκ → κεφάλι χαμηλά, πόδια ψηλά
-
δυσκολία αναπνοής → άνω μέρος σώματος ανυψωμένο
Ελικόπτερο διάσωσης: τι πρέπει να γνωρίζεις
Το ελικόπτερο δεν είναι πάντα εφικτό: περιορίζεται από καιρό, ορατότητα και χώρο προσγείωσης.
Βασικά:
-
καθάρισε χώρο ~30×30 μ. (όσο περισσότερο, τόσο καλύτερα)
-
σήμανε τον άνεμο (καπνός, κορδέλες)
-
μην πλησιάζεις ποτέ από πίσω (ουραίος έλικας!)
-
πλησίαζε πάντα από μπροστά και χαμηλά
-
κράτα το κεφάλι κάτω, τίποτα ψηλά στα χέρια
-
άκου μόνο τις εντολές του πληρώματος
Ποτέ μη δένεις σχοινί του ελικοπτέρου στο έδαφος. Άφησέ το πρώτα να ακουμπήσει για αποφόρτιση στατικού ηλεκτρισμού.
Η μεταφορά τραυματία στο βουνό είναι τελευταία λύση, όχι η πρώτη αντίδραση.
Η σωστή απόφαση, η ψυχραιμία, η ομαδική συνεργασία και η γνώση μπορούν να σώσουν ζωές — χωρίς να θέσουν άλλες σε κίνδυνο.
Η καλύτερη διάσωση ξεκινά πριν το ατύχημα: με εκπαίδευση, προετοιμασία και σεβασμό στα όρια της ομάδας.
