Οι αντιλήψεις μας γύρω από την κίνηση, τον πόνο και τη σταθερότητα διαμορφώνονται συχνά από συμβουλές που περνούν από γενιά σε γενιά.
Στην πεζοπορία, στα ταξίδια ή γενικότερα σε έναν ενεργό τρόπο ζωής, αυτές οι πεποιθήσεις επηρεάζουν άμεσα το πώς ακούμε και ερμηνεύουμε τα σήματα του σώματός μας. Η σύγχρονη γνώση γύρω από τη λειτουργία του ανθρώπινου σώματος δείχνει ότι αρκετές από αυτές τις «αυτονόητες» συμβουλές όχι μόνο δεν βοηθούν, αλλά μπορεί να εμποδίζουν την αποκατάσταση, την ανθεκτικότητα και τη φυσική κίνηση.
Ακολουθούν τρεις πολύ διαδεδομένες πεποιθήσεις και μια διαφορετική, πιο λειτουργική προσέγγιση για καθεμία.
1. Πεποίθηση: «Αν κάτι πονάει, μην το κουνάς»
Μια πιο σύγχρονη προσέγγιση: Ήπια, ελεγχόμενη κίνηση αντί για πλήρη ακινησία.
Ο πόνος δεν σημαίνει πάντα τραυματισμό. Πολύ συχνά αποτελεί αποτέλεσμα έντασης, κόπωσης, μειωμένης κινητικότητας ή προσωρινής υπερφόρτωσης. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η πλήρης αποφυγή της κίνησης μπορεί να οδηγήσει σε περισσότερη δυσκαμψία και αυξημένη ευαισθησία.
Η ήπια κίνηση – όπως αργές κάμψεις, κυκλικές κινήσεις και ελεγχόμενες διατάσεις – βοηθά στη βελτίωση της αιμάτωσης, στη μείωση της μυϊκής έντασης και στην επαναφορά της φυσιολογικής λειτουργίας. Δεν αναφερόμαστε σε σοβαρούς τραυματισμούς που απαιτούν ιατρική φροντίδα, αλλά σε καθημερινούς πόνους που εμφανίζονται χωρίς σαφή αιτία.
Εξίσου σημαντικός είναι ο ρόλος του φόβου. Ο φόβος της κίνησης μπορεί να αυξήσει τη μυϊκή σύσπαση και να εντείνει την αντίληψη του πόνου. Ο πόνος δεν είναι στατικός· αλλάζει, μετακινείται και συχνά υποχωρεί όταν το σώμα κινηθεί με ασφάλεια. Όταν γίνεται αντιληπτός ως μια μεταβαλλόμενη αίσθηση και όχι ως μόνιμη απειλή, η αποκατάσταση διευκολύνεται.
2. Πεποίθηση: «Οι αστράγαλοι χρειάζονται πάντα στήριξη»
Μια πιο λειτουργική προσέγγιση: Η σταθερότητα προκύπτει από την ικανότητα του σώματος να ισορροπεί και να προσαρμόζεται.
Ο αστράγαλος συχνά θεωρείται «ευάλωτη» άρθρωση, όμως στην πραγματικότητα είναι σχεδιασμένος να κινείται σε πολλές κατευθύνσεις και να προσαρμόζεται σε ανώμαλα εδάφη. Η πραγματική σταθερότητα δεν προέρχεται από άκαμπτες εξωτερικές δομές, αλλά από τον συντονισμό μυών, συνδετικού ιστού και νευρικού συστήματος.
Όταν η κίνηση του αστραγάλου περιορίζεται συνεχώς, οι μύες και οι τένοντες αποδυναμώνονται και το σώμα χάνει την ικανότητα να αντιδρά γρήγορα σε απρόβλεπτες συνθήκες. Η ισορροπία, η ιδιοδεκτικότητα και η ελαστικότητα του συνδετικού ιστού παίζουν καθοριστικό ρόλο στη φυσική σταθερότητα.
Ασκήσεις ισορροπίας, ελεγχόμενες κινήσεις σε διαφορετικές επιφάνειες και ενεργοποίηση του πλήρους εύρους κίνησης βοηθούν τον αστράγαλο να «εκπαιδευτεί» ώστε να προστατεύει τον εαυτό του. Παράλληλα, η ισορροπία του σώματος εξαρτάται από τη συνεργασία πολλών συστημάτων: όραση, εσωτερικό αυτί, αισθητηριακή πληροφόρηση και εγκεφαλική επεξεργασία. Όσο καλύτερος ο συντονισμός τους, τόσο πιο σταθερό και ασφαλές το βάδισμα.
3. Πεποίθηση: «Πρέπει πάντα να σκύβουμε με ίσια πλάτη»
Μια πιο ολοκληρωμένη προσέγγιση: Η σπονδυλική στήλη χρειάζεται κίνηση σε όλες τις κατευθύνσεις, συμπεριλαμβανομένης της κάμψης.
Η σπονδυλική στήλη δεν είναι άκαμπτη κατασκευή, αλλά ένα σύστημα πολλών σπονδύλων σχεδιασμένο να λυγίζει, να εκτείνεται και να στρίβει. Η κάμψη προς τα εμπρός με καμπύλη πλάτη είναι μια φυσική ανθρώπινη κίνηση και, όταν γίνεται ελεγχόμενα, συμβάλλει στη διατήρηση της κινητικότητας και της ανθεκτικότητας της σπονδυλικής στήλης.
Η κάμψη με ίσια πλάτη δίνει έμφαση στα ισχία και στους οπίσθιους μηριαίους, ενώ η κάμψη με καμπύλη πλάτη κινητοποιεί τμηματικά τη σπονδυλική στήλη. Και οι δύο τρόποι έχουν αξία και εξυπηρετούν διαφορετικούς σκοπούς. Η αποφυγή της μίας ή της άλλης οδηγεί συχνά σε περιορισμό της κινητικότητας και σε αντισταθμιστικά φορτία.
Στην πεζοπορία, το σώμα λειτουργεί σαν ένα συνεχές κύμα κίνησης: η δύναμη μεταφέρεται από τα πόδια, στη λεκάνη, στον κορμό και στη σπονδυλική στήλη. Όταν αυτή η αλυσίδα είναι άκαμπτη, η κίνηση γίνεται λιγότερο αποδοτική και πιο κουραστική. Μια ευέλικτη, καλά κινούμενη σπονδυλική στήλη βοηθά στην καλύτερη κατανομή των φορτίων και κάνει το περπάτημα πιο άνετο και οικονομικό.
Συμπέρασμα
Το ανθρώπινο σώμα δεν είναι εύθραυστο. Είναι προσαρμοστικό, ανθεκτικό και σχεδιασμένο για ποικιλία κινήσεων. Η ήπια κίνηση αντί της ακινησίας, η ενεργή σταθερότητα αντί της παθητικής στήριξης και η εκγύμναση της σπονδυλικής στήλης σε όλο το εύρος της αποτελούν βασικά στοιχεία μιας φυσικής και αποδοτικής κίνησης.
Η επανεξέταση παλιών πεποιθήσεων δεν αφορά μόνο την πρόληψη του πόνου, αλλά και τη βελτίωση της ποιότητας της κίνησης – είτε πρόκειται για πεζοπορία είτε για την καθημερινή ζωή.
