Δίνουν τα γεύματα πεζοπορίας σας αρκετή ενέργεια;
Πώς να καταλάβετε αν το φαγητό στο σακίδιό σας θα σας κρατήσει δυνατούς στο βουνό είτε αγοράζετε έτοιμα αφυδατωμένα γεύματα είτε ετοιμάζετε τα δικά σας.
Στέκεστε μπροστά στα ράφια ενός καταστήματος ορειβατικού εξοπλισμού, αποφασίζοντας τι θα φάτε στην επόμενη πολυήμερη διάσχισή σας στην Πίνδο ή τον Όλυμπο. Ένα κοτόπουλο ακούγεται δελεαστικό. Το ίδιο και ένα ριζότο μανιταριών ή μια μακαρονάδα για το τρίτο βράδυ.
Όχι απαραίτητα. Αν γυρίσετε τις συσκευασίες ανάποδα, θα ανακαλύψετε εντυπωσιακές διαφορές. Δύο γεύματα που φαίνονται εξίσου χορταστικά μπορεί να παρέχουν εντελώς διαφορετικές ποσότητες θερμίδων, υδατανθράκων, πρωτεΐνης και νατρίου. Και αν δεν ελέγξετε αυτούς τους αριθμούς, δεν θα ξέρετε αν το βραδινό σας καλύπτει πραγματικά τις απαιτήσεις της διαδρομής.
Είτε αγοράζετε έτοιμα γεύματα του εμπορίου είτε ετοιμάζετε σπιτικές μερίδες για το σακίδιο, οι βασικές αρχές διατροφής στο βουνό παραμένουν οι ίδιες αρκεί να προσέχετε τις τιμές ολόκληρης της συσκευασίας που θα καταναλώσετε, και όχι την «προτεινόμενη μερίδα» του κατασκευαστή που συχνά διαιρεί τη συσκευασία στα δύο.
1. Ξεκινήστε από τις συνολικές θερμίδες, όχι από τις «μερίδες»
Τα μεγέθη μερίδων στις ετικέτες μπορεί να αποδειχθούν παραπλανητικά, ειδικά όταν καίτε χιλιάδες θερμίδες σε απαιτητικές αναβάσεις και μεγάλες υψομετρικές διαφορές. Δύο έτοιμα γεύματα του εμπορίου για παράδειγμα, μια μερίδα λαζάνια και ένα κοτόπουλο μπορεί να αναγράφουν και τα δύο «δύο μερίδες» ανά σακουλάκι, όμως το ένα να αποδίδει 440 θερμίδες και το άλλο σχεδόν τις διπλάσιες (830 θερμίδες). Αντίστοιχα, ένα έτοιμο ριζότο μανιταριών μπορεί να δίνει μόλις 410 θερμίδες.
Αν δεν κοιτάξετε τον πίνακα διατροφικής αξίας, κινδυνεύετε να κουβαλάτε πολύ λιγότερη ενέργεια από όση χρειάζεστε. Να υπολογίζετε πάντα τις θερμίδες της ποσότητας που σκοπεύετε όντως να φάτε στο τέλος της ημέρας. Το ίδιο ισχύει και για το σπιτικό φαγητό: μια συνταγή που θεωρητικά ταΐζει δύο άτομα στην πόλη, σπάνια αρκεί για δύο πεινασμένους πεζοπόρους μετά από 7 ώρες πορείας.
2. Υπολογίστε την ενεργειακή πυκνότητα (θερμίδες ανά 100 γρ.)
Όταν κουβαλάτε προμήθειες για πολλές ημέρες στην πλάτη σας, κάθε γραμμάριο μετράει. Γι' αυτό έχει σημασία η θερμιδική πυκνότητα: διαιρέστε τις συνολικές θερμίδες του γεύματος με το ξηρό του βάρος (πριν προσθέσετε νερό).
Τα τυπικά γεύματα πεζοπορίας κυμαίνονται συνήθως από περίπου 420 έως 590 θερμίδες ανά 100 γραμμάρια ξηρού βάρους. Αυτή η διαφορά συσσωρεύεται γρήγορα σε μια διάσχιση 4 ή 5 ημερών.
- Το μυστικό των λιπαρών: Τα λιπαρά αποδίδουν 9 θερμίδες ανά γραμμάριο, έναντι 4 των υδατανθράκων και των πρωτεϊνών. Γεύματα με ξηρούς καρπούς, ελαιόλαδο, ταχίνι ή πλήρη γαλακτοκομικά σε σκόνη αυξάνουν κατακόρυφα τις θερμίδες χωρίς να βαραίνουν ή να φουσκώνουν το σακίδιο.
- Η ισορροπία: Στόχος δεν είναι να γεμίσετε το φαγητό μόνο λίπος, αλλά να συνδυάσετε αρκετούς υδατάνθρακες για την πορεία και πρωτεΐνη για την αποκατάσταση, χρησιμοποιώντας τα καλά λιπαρά ως «συμπυκνωμένο καύσιμο».
3. Μην παραμελείτε τους υδατάνθρακες
Είναι εύκολο να εστιάσετε μόνο στις θερμίδες και την πρωτεΐνη, όμως οι υδατάνθρακες είναι το βασικό καύσιμο για τα πόδια σας. Το σώμα τους αποθηκεύει ως γλυκογόνο στους μύες και το ήπαρ την κύρια πηγή ενέργειας όταν ανηφορίζετε απότομες σάρες ή ανεβάζετε ρυθμό.
Οι οδηγίες αθλητικής διατροφής προτείνουν περίπου 5 έως 7 γραμμάρια υδατανθράκων ανά κιλό σωματικού βάρους ημερησίως για μέτρια ένταση (και ακόμη περισσότερα σε πολύωρες, δύσκολες διασχίσεις). Για έναν πεζοπόρο 70 κιλών, αυτό μεταφράζεται σε 350 έως 490 γραμμάρια την ημέρα, μοιρασμένα σε γεύματα και σνακ.
Ένα γεύμα πλούσιο σε λιπαρά και πρωτεΐνη μπορεί να έχει πολλές συνολικές θερμίδες αλλά σχετικά λίγους υδατάνθρακες (π.χ. 45 γρ. έναντι 60-75 γρ. που δίνει ένα ριζότο ή μια σπιτική μακαρονάδα με πέστο). Αυτό δεν το κάνει κακό γεύμα, αρκεί να καλύπτετε τους υδατάνθρακες που λείπουν από τα σνακ της ημέρας (π.χ. αποξηραμένα φρούτα, μπάρες δημητριακών, παστέλι). Ελέγξτε επίσης τις φυτικές ίνες: οι υπερβολικές ίνες λίγο πριν ή κατά τη διάρκεια έντονης προσπάθειας μπορεί να προκαλέσουν γαστρεντερική δυσφορία.
4. Ελέγξτε την πρωτεΐνη, χωρίς υπερβολές
Η πρωτεΐνη επιδιορθώνει τον μυϊκό ιστό, κάτι κρίσιμο όταν περπατάτε συνεχόμενες ημέρες με βαρύ σακίδιο. Οι αθλητές αντοχής χρειάζονται περίπου 1,2 έως 1,6 γραμμάρια πρωτεΐνης ανά κιλό σωματικού βάρους την ημέρα, με ιδανικό στόχο τα 20 έως 40 γραμμάρια ανά κύριο γεύμα.
Περισσότερη πρωτεΐνη σε ένα μόνο γεύμα δεν σημαίνει απαραίτητα καλύτερη αποκατάσταση. Ένα βραδινό με χαμηλότερη πρωτεΐνη (όπως ένα ριζότο μανιταριών με 13 γρ. πρωτεΐνης) μπορεί να λειτουργήσει μια χαρά, αρκεί μέσα στην ημέρα να έχετε καταναλώσει ξηρούς καρπούς, τυρί ή όσπρια.
5. Μην φοβάστε αυτόματα το νάτριο (αλάτι)
Στην καθημερινότητά μας στην πόλη προσπαθούμε να περιορίσουμε το αλάτι. Στο βουνό, όμως, τα δεδομένα αλλάζουν: χάνουμε μεγάλες ποσότητες νατρίου μέσω του ιδρώτα, ειδικά το ελληνικό καλοκαίρι ή σε απαιτητικές αναβάσεις.
Ενώ ένα σπιτικό γεύμα με ζυμαρικά και πέστο μπορεί να έχει μόλις 300–350 mg νατρίου, ένα έτοιμο αφυδατωμένο γεύμα του εμπορίου μπορεί να ξεπερνά τα 1.000–1.200 mg. Ένα πιο αλμυρό βραδινό μπορεί να είναι ακριβώς αυτό που χρειάζεται ο οργανισμός σας μετά από μια ζεστή ημέρα με έντονη εφίδρωση. Αξιολογήστε το νάτριο συνολικά μαζί με τους ηλεκτρολύτες και τα αλμυρά σνακ που τρώτε στη διαδρομή και μην απορρίπτετε ένα γεύμα μόνο και μόνο επειδή έχει υψηλότερο αλάτι.
Βάζοντας τους αριθμούς στην πράξη
Πώς επιλέγετε τελικά το σωστό βραδινό για το βουνό; Δεν υπάρχει ένα «μαγικό» γεύμα. Αναζητήστε την ισορροπία ανάμεσα στους υδατάνθρακες που δίνουν ώθηση, την πρωτεΐνη που ξεκουράζει τους μύες και τα καλά λιπαρά που κρατούν το βάρος του σακιδίου χαμηλά. Αν ένα γεύμα υστερεί σε κάποιον από αυτούς τους 5 αριθμούς, συμπληρώστε το έξυπνα με τα σνακ της ημέρας και φροντίστε πάντα να παίρνετε μαζί σας φαγητό που πραγματικά απολαμβάνετε να τρώτε στο τέλος της διαδρομής.


