Η διαδικτυακή διαμάχη για την ασφάλεια των ομαδικών πεζοποριών που διοργανώνονται από influencers φουντώνει και στη χώρα μας. Ποιοι είναι όμως οι πραγματικοί κανόνες στα ελληνικά μονοπάτια; Πρόκειται για μια επικίνδυνη μόδα ή για μια θετική πρωτοβουλία που πρέπει να ενισχυθεί;
Ένας 22χρονος TikToker διοργανώνει μια «ανοιχτή κοινοτική πεζοπορία» στον Όλυμπο ή στην Πάρνηθα. Στο σημείο συνάντησης εμφανίζονται πενήντα ενθουσιώδεις νέοι με αθλητικά sneakers και trendy outfit για το «vibe» και τα Instagram stories. Ο influencer, παρότι δεν διαθέτει καμία απολύτως πιστοποίηση (όπως εκπαιδευτής της ΕΟΟΑ ή οδηγός βουνού), αναλαμβάνει τον ρόλο του αρχηγού της εξόρμησης.
Τι γίνεται όμως αν κάτι πάει στραβά; Ένα σοβαρό διάστρεμμα στα απότομα περάσματα του Μύτικα, μια πτώση σε ρεματιά, ή μια ξαφνική απογευματινή καταιγίδα;
Η συζήτηση γύρω από αυτές τις ανεπίσημες ομαδικές πεζοπορίες έχει ανάψει για τα καλά το τελευταίο διάστημα στα social media:
- Από τη μία πλευρά: Οι επικριτές υποστηρίζουν ότι πρόκειται για ανεύθυνους ανθρώπους που παίζουν με τη φωτιά, ρισκάροντας ατυχήματα και κινητοποίηση των ομάδων διάσωσης (π.χ. της Ελληνικής Ομάδας Διάσωσης ή της Πυροσβεστικής).
- Από την άλλη πλευρά: Πολλοί βλέπουν νέους ανθρώπους που προσπαθούν να ξεφύγουν από την οθόνη του κινητού και να έρθουν σε επαφή με τη φύση, καταδικάζοντας τον «ελιτισμό» των παραδοσιακών ορειβατικών συλλόγων.
Τι είναι η «κοινοτική πεζοπορία» (Community Hike);
Στην ουσία, πρόκειται για μια ανοιχτή πρόσκληση σε ομάδα που οργανώνεται ψηφιακά. Ένας δημιουργός περιεχομένου ποστάρει ένα Reel ή TikTok, ορίζοντας ώρα, σημείο συνάντησης και διαδρομή (π.χ. «Πάμε για πεζοπορία στο Φαράγγι του Βουραϊκού αυτό το Σάββατο!»).
| Χαρακτηριστικό | Παραδοσιακοί Ορειβατικοί Σύλλογοι (ΕΟΟΑ) | Κοινοτικές Πεζοπορίες Influencers |
|---|---|---|
| Οργάνωση | Δομημένη (Σύλλογοι, μέλη, καταστατικό) | Άτυπη, χαλαρή (μέσω TikTok & Instagram) |
| Ηγεσία | Εκπαιδευμένοι Αρχηγοί Ορειβασίας | Influencers (συχνά χωρίς καμία πιστοποίηση) |
| Ασφάλιση | Κάλυψη μέσω ασφαλειών μελών / συλλόγων | Συνήθως καμία απολύτως κάλυψη |
| Σύνθεση | Όλες οι ηλικίες, σταδιακή εκπαίδευση | Gen Z & Millennials, γρήγορη προσέλκυση |
Το μεγάλο κενό είναι η έλλειψη σταδιακής εκπαίδευσης. Στους ελληνικούς ορειβατικούς συλλόγους (όπως ο ΕΟΣ Αθηνών ή ο ΣΕΦΑ), η μύηση στο βουνό γίνεται σταδιακά. Στις πεζοπορίες των influencers, ο διοργανωτής γίνεται «αρχηγός» μέσα σε μια νύχτα, συχνά χωρίς να γνωρίζει βασικούς κανόνες ασφαλείας.
Οι βασικές ενστάσεις: Ασφάλεια, υποδομές και περιβάλλον
- Μέγεθος Ομάδας & Επιβάρυνση: Σκεφτείτε 60 άτομα να καταφθάνουν ξαφνικά στο Φαράγγι της Νέδας ή στις Δρακόλιμνες. Προκαλείται τεράστιο πρόβλημα στα στενά μονοπάτια, συμφόρηση στο παρκάρισμα και φθορά στο οικοσύστημα. Αντίθετα, οι επίσημοι σύλλογοι περιορίζουν τις ομάδες και διατηρούν αυστηρή αναλογία αρχηγών προς πεζοπόρους.
- Αυξημένος Κίνδυνος Ατυχημάτων: Ένας από τους διοργανωτές, ο γνωστός στο Instagram ορειβάτης @giannis_mountains, σχολίασε χαρακτηριστικά σε πρόσφατη συζήτηση: «Βλέπεις κόσμο να ανεβαίνει στον Ψηλορείτη κατακαλόκαιρο με ένα μπουκαλάκι νερό 0.5L και λευκά sneakers, επειδή το είδαν σε βίντεο. Όταν γίνει το κακό, ποιος θα τρέξει;»
- Η πίεση στις Ομάδες Διάσωσης: Οι εθελοντικές ομάδες διάσωσης στην Ελλάδα βρίσκονται αντιμέτωπες με αυξανόμενο φόρτο εργασίας, καθώς πολλοί νέοι βασίζονται αποκλειστικά σε πρόχειρες εφαρμογές πλοήγησης (π.χ. Google Maps) χάνοντας τον προσανατολισμό τους.
«Είναι διαφορετικό να είσαι έμπειρος πεζοπόρος και διαφορετικό να οδηγείς μια ομάδα. Μια διαδρομή που για εσένα είναι εύκολη, μπορεί να αποδειχθεί επικίνδυνη για άλλους.»
Νομικό πλαίσιο και Ευθύνη: Τι ισχύει στην χώρα μας;
Είναι παράνομο να οδηγείς ομάδα χωρίς πιστοποίηση;
Σύμφωνα με την ελληνική νομοθεσία, δεν υπάρχει αυστηρή απαγόρευση για έναν ιδιώτη να οργανώσει μια «βόλτα στη φύση» με φίλους ή followers, αμισθί. Ωστόσο, μόλις η δραστηριότητα αποκτά εμπορικό χαρακτήρα ή γίνεται οργανωμένη παροχή υπηρεσιών, τοπικά δασαρχεία και διατάξεις για ταξιδιωτικά γραφεία/οδηγούς βουνού θέτουν αυστηρούς κανόνες.
Προστατεύουν τα Disclaimer τύπου «Walk at your own risk» (Με δική σας ευθύνη);
Όχι νομικά. Αν κάποιος influencer ορίσει σημείο συνάντησης, δώσει οδηγίες και κατευθύνει την ομάδα, δημιουργείται ηθική και ενδεχομένως νομική ευθύνη επιμέλειας (duty of care). Αν επέλθει τραυματισμός λόγω αμέλειας του διοργανωτή, η ποινική και αστική ευθύνη μπορεί να τον ακολουθήσει στις ελληνικές δικαστικές αίθουσες.
Ποιος είναι ο καλύτερος δρόμος για το μέλλον;
Η ισοπεδωτική κριτική τύπου «οι νέοι δεν ξέρουν τι τους γίνεται» δεν βοηθάει καθόλου. Το γεγονός ότι η νεολαία στρέφεται στα ελληνικά βουνά (από τον Πάρνωνα και τον Ταΰγετο μέχρι τον Πήλιο και τη Γκιώνα) είναι υπέροχο και ελπιδοφόρο.
Η λύση βρίσκεται σε μια χρυσή τομή:
- Μικρότερες και ευέλικτες ομάδες: Αποφυγή πολυπληθών συγκεντρώσεων άνω των 20 ατόμων σε δύσκολες διαδρομές.
- Επιλογή ασφαλών διαδρομών: Όχι απότομες αναβάσεις και τεχνικά περάσματα σε αρχάριους.
- Συνεργασία με επαγγελματίες και συλλόγους: Influencers μπορούν να ενωθούν με τοπικούς Ορειβατικούς Συλλόγους (ΕΟΣ) ή πιστοποιημένους οδηγούς & συνοδούς της Ελληνικής Ομοσπονδίας Ορειβασίας - Αναρρίχησης (ΕΟΟΑ).
- Σωστή ενημέρωση για τον εξοπλισμό: Διάδοση του κανόνα «Leave No Trace» (Μη αφήνεις ίχνη) και ενημέρωση για τα απαραίτητα ορειβατικά μποτάκια και αντιανεμικά.
«Ο στόχος πρέπει να είναι ένας: να κάνουμε τα βουνά μας πιο προσιτά στη νέα γενιά, χωρίς ποτέ να κάνουμε εκπτώσεις στην ανθρώπινή ασφάλεια»
💬 Εσείς τι πιστεύετε; Έχετε συναντήσει μεγάλες, ανεπίσημες ομάδες στα μονοπάτια και ποια είναι η εμπειρία σας;
