Το whiteout μπορεί να εμφανιστεί μέσα σε λίγα λεπτά. Εκεί που το χειμερινό τοπίο απλώνεται καθαρό μπροστά σου, ξαφνικά το χιόνι, η ομίχλη και τα χαμηλά σύννεφα σβήνουν κάθε ορατό σημείο αναφοράς.
Σε τέτοιες συνθήκες, η όραση παύει να είναι σύμμαχος και η πλοήγηση μετατρέπεται σε καθαρά τεχνική διαδικασία.
Η περιορισμένη ορατότητα είναι από τους μεγαλύτερους κινδύνους σε χειμερινές – και γενικότερα ορεινές – συνθήκες. Όμως, με τις σωστές δεξιότητες και εργαλεία, μπορείς να κινηθείς με ασφάλεια ακόμη κι όταν δεν βλέπεις σχεδόν τίποτα.
Χρήση ψηφιακών χαρτών και GPS
Οι εφαρμογές χαρτογράφησης έχουν γίνει βασικό εργαλείο για την πλοήγηση στο βουνό. Πλατφόρμες όπως το Gaia GPS ή αντίστοιχες εφαρμογές σε αθλητικά ρολόγια λειτουργούν μέσω δορυφόρων, οπότε – εφόσον έχεις κατεβάσει τους χάρτες offline και διαθέτεις επαρκή μπαταρία – μπορείς να βλέπεις τη θέση σου και το ανάγλυφο γύρω σου ακόμη και σε whiteout.
Το ιδανικό σενάριο είναι να έχεις καταγράψει την πορεία σου κατά την ανάβαση, τοποθετώντας waypoints σε κρίσιμα σημεία: αλλαγές κατεύθυνσης, εκτεθειμένα περάσματα, κορυφογραμμές, διασταυρώσεις ή πιθανά σημεία διαφυγής. Έτσι, αν η ορατότητα χαθεί κατά την κατάβαση, μπορείς απλώς να ακολουθήσεις το ίχνος σου αντίστροφα.
Ωστόσο, τα smartphones έχουν περιορισμούς. Οι μπαταρίες εξαντλούνται γρήγορα στο κρύο, οι οθόνες αφής δυσκολεύουν με γάντια και η υγρασία μπορεί να δημιουργήσει προβλήματα. Για αυτόν τον λόγο, πολλοί προτιμούν χειροκίνητες συσκευές GPS με φυσικά κουμπιά και αδιάβροχο περίβλημα.
Παράλληλα, ο χάρτης και η πυξίδα παραμένουν τα πιο αξιόπιστα εργαλεία πλοήγησης – αρκεί να ξέρεις να τα χρησιμοποιείς σωστά. Η καλή κατανόηση των τοπογραφικών χαρτών, της μαγνητικής απόκλισης και της λήψης αζιμούθιου μπορεί να αποδειχθεί σωτήρια.
Σχεδιασμός διαδρομής πριν ξεκινήσεις
Η προετοιμασία είναι το κλειδί. Πριν την εκκίνηση, αξίζει να φορτώσεις τη διαδρομή σου σε ψηφιακό χάρτη ή GPS και να δημιουργήσεις ένα «μονοπάτι» από waypoints. Αυτά λειτουργούν σαν ψηφιακά ψίχουλα που μπορείς να ακολουθήσεις αν χαθεί η ορατότητα.
Χρήσιμα σημεία για waypoints:
-
Αφετηρία και τελικός στόχος
-
Διασταυρώσεις και αλλαγές πορείας
-
Κορυφογραμμές, αυχένες και ράχες
-
Καταφύγια ή πιθανά σημεία καταφυγής
-
Επικίνδυνα σημεία (γκρεμοί, απότομα πρανή, πιθανά σημεία χιονοστιβάδας)
Αν δεν έχεις καταγεγραμμένο ίχνος, μπορείς να πλοηγηθείς με αζιμούθια μεταξύ των waypoints. Για απαιτητικές διαδρομές, αξίζει να προετοιμάσεις εκ των προτέρων έναν «σχεδιασμό whiteout»: λίστα με σημεία, αποστάσεις, υψόμετρα και αζιμούθια (και τα αντίστροφα back-bearings για την επιστροφή).
Με συνοδοιπόρο, μπορείς να εφαρμόσεις τη μέθοδο «άλμα-βάτραχος»: ο ένας προχωρά λίγα μέτρα με βάση την πυξίδα ή το GPS, σταματά πριν χαθεί από το οπτικό πεδίο και περιμένει τον δεύτερο να τον φτάσει και να επιβεβαιώσει την πορεία.
Τι κάνεις όταν σε πιάνει whiteout
Το whiteout παραπλανά τις αισθήσεις. Το τοπίο φαίνεται επίπεδο, οι αποστάσεις αλλοιώνονται και συχνά ο εγκέφαλος προσπαθεί να «εφεύρει» σημεία αναφοράς. Σε αυτές τις συνθήκες, το ένστικτο μπορεί να σε οδηγήσει σε κύκλους. Γι’ αυτό, εμπιστεύσου τον χάρτη και όχι το συναίσθημα.
Αν βρεθείς σε whiteout:
-
Μείωσε ταχύτητα.
-
Σταμάτησε και αξιολόγησε αν είναι ασφαλές να συνεχίσεις.
-
Λάβε υπόψη κινδύνους όπως απότομα πρανή, χιονοστιβάδες, χαράδρες ή κρυμμένα ρέματα.
-
Αν οι συνθήκες είναι πολύ επικίνδυνες, αναζήτησε προστατευμένο σημείο και περίμενε.
Η σωστή ένδυση και ο εξοπλισμός είναι κρίσιμα. Επιπλέον θερμικά στρώματα, αδιάβροχα ρούχα, γυαλιά χιονιού, επιπλέον γάντια και τροφή/νερό μπορεί να κάνουν τη διαφορά αν χρειαστεί να παραμείνεις ακίνητος για ώρα.
Ανάγνωση μικροαναγλύφου και αποφυγή κινδύνων
Σε whiteout, ακόμη και μικρές ανωμαλίες του εδάφους χάνονται. Η κλίση φαίνεται επίπεδη, οι λακκούβες εξαφανίζονται και οι μικροχαράδρες γίνονται αόρατες.
Μερικές πρακτικές τεχνικές:
-
Ρίξε μια χιονόμπαλα μπροστά σου και παρακολούθησε την πορεία της.
-
Άφησε ένα μπατόν να πέσει μπροστά σου για να «διαβάσεις» το ανάγλυφο.
-
Δέσε ένα φωσφοριζέ κορδόνι στην άκρη του μπατόν και σύρε το μπροστά σου σαν «κεραία» για να αντιληφθείς εμπόδια.
Η ομαδική κίνηση βοηθά: ο μπροστινός «διαβάζει» το έδαφος, ενώ ο πίσω ελέγχει τον χάρτη και διορθώνει την πορεία.
Η πλοήγηση σε whiteout δεν είναι θέμα τύχης – είναι θέμα προετοιμασίας, τεχνικής και ψυχραιμίας.
Όσοι εκπαιδεύονται στη χρήση χάρτη, πυξίδας και GPS και μαθαίνουν να διαχειρίζονται την αποπροσανατολιστική φύση του whiteout, μπορούν να κινούνται με ασφάλεια ακόμη και στις πιο απαιτητικές χειμερινές συνθήκες.
