Πολλοί άνθρωποι αναφέρουν ότι τα όνειρά τους γίνονται πιο έντονα, ζωντανά ή παράξενα όταν κοιμούνται σε μεγάλο υψόμετρο, ιδιαίτερα κατά τη διάρκεια ορειβατικών ή backpacking ταξιδιών. Το φαινόμενο αυτό δεν είναι τυχαίο — υπάρχουν συγκεκριμένες φυσιολογικές και περιβαλλοντικές εξηγήσεις που το δικαιολογούν.
Πώς λειτουργούν τα όνειρα
Η επιστημονική έρευνα δείχνει ότι τα όνειρα συνδέονται με τη διαδικασία εδραίωσης της μνήμης και την επεξεργασία συναισθηματικών και κοινωνικών εμπειριών. Κατά τη διάρκεια του ύπνου, και ειδικά στη φάση REM (ταχεία κίνηση των ματιών), ο εγκέφαλος ανασυνδυάζει πρόσφατα βιώματα με παλαιότερα συναισθήματα και αναμνήσεις. Όταν οι καθημερινές συνθήκες αλλάζουν —όπως συμβαίνει κατά την κατασκήνωση στη φύση ή σε μεγάλο υψόμετρο— αυτή η διαδικασία επηρεάζεται.
Ο ρόλος του υψομέτρου και του οξυγόνου
Σε μεγαλύτερα υψόμετρα, τα επίπεδα οξυγόνου στον αέρα μειώνονται (υποξία). Αυτό μπορεί να διαταράξει την ποιότητα του ύπνου, προκαλώντας πιο συχνές αφυπνίσεις και κατακερματισμένο ύπνο. Σύμφωνα με ειδικούς στον ύπνο, αυτό συχνά οδηγεί σε μεγαλύτερη «πυκνότητα REM», δηλαδή περισσότερα επεισόδια αφύπνισης κατά τη διάρκεια της φάσης όπου εμφανίζονται τα όνειρα. Το αποτέλεσμα είναι πιο έντονα όνειρα και καλύτερη ανάκλησή τους το πρωί.
Παράλληλα, η αυξημένη σωματική καταπόνηση σε υψόμετρο απαιτεί μεγαλύτερη προσπάθεια από το σώμα, γεγονός που ενεργοποιεί το στρες. Το στρες συνδέεται στενά με τη δραστηριότητα των ονείρων και μπορεί να τα κάνει πιο ζωντανά ή παράδοξα.
Αφυδάτωση και ποιότητα ύπνου
Σε μεγάλο υψόμετρο, οι άνθρωποι αφυδατώνονται πιο εύκολα λόγω αυξημένης αναπνοής. Η αφυδάτωση μπορεί επίσης να διαταράξει τον ύπνο, συμβάλλοντας σε περισσότερες νυχτερινές αφυπνίσεις και, κατ’ επέκταση, σε πιο έντονη ονειρική δραστηριότητα.
Περιβάλλον και «νεωτερικότητα»
Ο ύπνος στη φύση, σε σκηνή ή σε άγνωστο περιβάλλον, αυξάνει τη νοητική εγρήγορση. Ο εγκέφαλος λαμβάνει νέα ερεθίσματα (ήχοι, θερμοκρασία, φως, τοπίο), τα οποία πρέπει να επεξεργαστεί. Αυτό μπορεί να ενισχύσει τη δημιουργικότητα των ονείρων. Ο συνδυασμός νέων εμπειριών με φυσικό στρες σε υψόμετρο φαίνεται να ενισχύει ακόμη περισσότερο τη «ζωντάνια» των ονείρων.
Τι μπορεί να βοηθήσει
Για όσους δυσκολεύονται να κοιμηθούν καλά σε υψόμετρο, ειδικοί προτείνουν:
-
Ύπνο με ελαφρώς ανυψωμένο κεφάλι.
-
Επαρκή ενυδάτωση κατά τη διάρκεια της ημέρας.
-
Ελαφρύ δείπνο αρκετές ώρες πριν τον ύπνο.
-
Σταδιακή προσαρμογή στο υψόμετρο όπου είναι δυνατόν.
Συνολικά, τα πιο έντονα ή «παράξενα» όνειρα σε μεγάλο υψόμετρο αποτελούν φυσιολογική αντίδραση του οργανισμού στις περιβαλλοντικές και φυσιολογικές αλλαγές — και όχι ένδειξη κάποιας διαταραχής.
