Το βουνό τον χειμώνα δεν συγχωρεί. Στατιστικά, τους χειμερινούς μήνες καταγράφεται ο μεγαλύτερος αριθμός ορειβατικών ατυχημάτων στην Ελλάδα.
Το κρύο, ο άνεμος, η ομίχλη και η κακή προετοιμασία μετατρέπουν μια απλή πεζοπορία σε κατάσταση επιβίωσης.
Η γνώση, η πρόληψη και η ψυχραιμία είναι τα ισχυρότερα «εργαλεία» του χειμερινού ορειβάτη.
Ομίχλη – Ο αόρατος εχθρός
Η ομίχλη προκαλεί απώλεια προσανατολισμού και έχει οδηγήσει σε σοβαρά περιστατικά, ακόμη και λίγα μέτρα από καταφύγια. Σε τέτοιες συνθήκες:
-
Δεν απομακρυνόμαστε από γνωστά σημεία
-
Κινούμαστε μόνο σε σηματοδοτημένες διαδρομές
-
Χρησιμοποιούμε GPS και πυξίδα
-
Αποφεύγουμε την κίνηση αν δεν υπάρχει οπτική επαφή
Η ομίχλη δεν είναι απλώς μειωμένη ορατότητα· είναι παγίδα πανικού.
Χαμηλές θερμοκρασίες και ψύχος
Το κρύο δεν μετριέται μόνο σε βαθμούς Κελσίου. Ο άνεμος, η υγρασία και το υψόμετρο αυξάνουν δραματικά την απώλεια θερμότητας. Η σωστή ένδυση (πολλαπλές στρώσεις, αντιανεμικά και αδιάβροχα υλικά) είναι κρίσιμη, αλλά όχι πάντα αρκετή.
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζονται:
-
Το κεφάλι και τα άκρα (απώλεια έως 40% θερμότητας από το κεφάλι)
-
Η υγρασία από ιδρώτα ή βροχή
-
Η παραμονή σε μεγάλο υψόμετρο
Η κατάβαση σε χαμηλότερο υψόμετρο μπορεί να σώσει ζωές.
Άνεμος – Ο πολλαπλασιαστής του κινδύνου
Ο δυνατός άνεμος αυξάνει την αίσθηση ψύχους και εξαντλεί γρήγορα τον οργανισμό. Η ομάδα πρέπει:
-
Να κάνει συχνές στάσεις
-
Να χρησιμοποιεί φυσικά εμπόδια ή μέλη ως ανεμοθραύστες
-
Να αποφεύγει εκτεθειμένες κορυφές και ράχες
Σε περίπτωση ανάγκης διανυκτέρευσης, η επιλογή απάνεμου σημείου είναι καθοριστική.
Αναγκαστική διανυκτέρευση στο χιόνι
Η σωστή θέση, η μόνωση από το έδαφος και η προστασία από τον άνεμο κάνουν τη διαφορά. Υπνόσακοι, υποστρώματα και, όπου είναι δυνατό, κατασκευή χιονότρυπας προσφέρουν εντυπωσιακή θερμική προστασία. Μια σωστά κατασκευασμένη χιονότρυπα μπορεί να έχει εσωτερική θερμοκρασία κοντά στο μηδέν, ακόμη και όταν έξω επικρατούν πολικές συνθήκες.
Κρυοπαγήματα – Μια σιωπηλή απειλή
Τα κρυοπαγήματα πλήττουν κυρίως δάχτυλα, μύτη και αυτιά. Προκαλούνται από:
-
Ακατάλληλο εξοπλισμό
-
Στενά υποδήματα
-
Εκτεθειμένο δέρμα στον άνεμο
Η πρόληψη είναι μονόδρομος. Η σταδιακή επαναθέρμανση και η άμεση μεταφορά σε ασφαλές περιβάλλον είναι απαραίτητες.
Υποθερμία – Ο μεγαλύτερος κίνδυνος
Η υποθερμία δεν εμφανίζεται μόνο σε ακραίο ψύχος. Κούραση, πείνα, αφυδάτωση και υγρασία αρκούν. Τα πρώτα σημάδια περιλαμβάνουν:
-
Ασυνάρτητη ομιλία
-
Απώλεια συντονισμού
-
Ψευδαισθήσεις και σύγχυση
Η αντιμετώπιση απαιτεί άμεση παροχή ενέργειας (υδατάνθρακες), προστασία από τον άνεμο και ομαδική θερμική υποστήριξη.
Διατροφή και ενυδάτωση
Η σωστή διατροφή στο βουνό είναι ζήτημα επιβίωσης. Μικρά και συχνά γεύματα πλούσια σε απλούς υδατάνθρακες διατηρούν την ενέργεια και τη θερμοκρασία του σώματος.
Το νερό είναι εξίσου κρίσιμο. Η αφυδάτωση προκαλεί σύγχυση και ψευδαισθήσεις, παρόμοιες με αυτές της υποθερμίας. Το αλκοόλ απαγορεύεται αυστηρά.
Επικοινωνία – Το τελευταίο δίχτυ ασφαλείας
Ασύρματοι, κινητά, GPS και βασικές γνώσεις διάσωσης μπορούν να αποδειχθούν σωτήρια. Η επικοινωνία ενισχύει όχι μόνο τις πιθανότητες διάσωσης, αλλά και την ψυχολογία της ομάδας.
Η χειμερινή πεζοπορία δεν είναι απλώς μια πιο «δύσκολη» εκδοχή της καλοκαιρινής. Είναι μια εντελώς διαφορετική δραστηριότητα που απαιτεί γνώση, εμπειρία και απόλυτο σεβασμό στο βουνό.
Η φύση δεν προειδοποιεί. Εμείς οφείλουμε να είμαστε έτοιμοι.
