Οι δημόσιοι φυσικοί χώροι αποτελούν για πολλές κοινωνίες κάτι πολύ περισσότερο από προορισμούς αναψυχής. Είναι χώροι συλλογικής μνήμης, φυσικής κληρονομιάς και κοινής ταυτότητας.
Τα τελευταία χρόνια, όμως, πολλοί από αυτούς δείχνουν να είναι παραμελημένοι, όχι επειδή έχασαν τη σημασία τους, αλλά επειδή η φροντίδα και η προστασία τους δεν αποτελούν πλέον προτεραιότητα.
Για τον απλό επισκέπτη, η εμπειρία μπορεί αρχικά να μοιάζει θετική. Η πεζοπορία παραμένει μια αγαπημένη δραστηριότητα, τα μονοπάτια φαίνονται ανοιχτά και το τοπίο εξακολουθεί να εμπνέει.
Πίσω από αυτή την εικόνα, ωστόσο, κρύβεται συχνά η έλλειψη συντήρησης, η μειωμένη παρουσία προσωπικού και η απουσία ουσιαστικού ελέγχου. Πολλά μονοπάτια φθείρονται, η σήμανση παλιώνει και οι φυσικοί χώροι δείχνουν σταδιακά εγκαταλελειμμένοι.
Η παραμέληση δεν περιορίζεται στις υποδομές. Αφορά και την προστασία του ίδιου του περιβάλλοντος. Χωρίς συστηματική παρακολούθηση, τα οικοσυστήματα πιέζονται, η άγρια ζωή διαταράσσεται και οι ανθρώπινες παρεμβάσεις αφήνουν βαθύτερο αποτύπωμα. Η φύση αντέχει, αλλά όχι επ’ αόριστον.
Παράλληλα, παρατηρείται μια αλλαγή στη φιλοσοφία διαχείρισης. Η αξία των φυσικών χώρων μετριέται όλο και περισσότερο με όρους επισκεψιμότητας και λιγότερο με βάση τη διατήρηση και την ποιότητα της εμπειρίας. Η πεζοπορία, που παραδοσιακά συνδέεται με επαφή, σεβασμό και ηρεμία, κινδυνεύει να μετατραπεί σε μαζική δραστηριότητα χωρίς τους απαραίτητους κανόνες και υποδομές.
Το πιο ανησυχητικό στοιχείο είναι ότι αυτή η παραμέληση συχνά περνά απαρατήρητη. Όταν οι αλλαγές γίνονται σταδιακά, η υποβάθμιση θεωρείται φυσιολογική. Όμως οι δημόσιοι φυσικοί χώροι δεν δημιουργήθηκαν για να λειτουργούν οριακά.
Δημιουργήθηκαν για να προστατεύονται, να προσφέρουν ουσιαστικές εμπειρίες και να παραμένουν ζωντανοί για τις επόμενες γενιές.
Η συζήτηση, επομένως, δεν αφορά μόνο το αν μπορούμε ακόμη να κάνουμε πεζοπορία ή να επισκεφθούμε αυτά τα μέρη. Αφορά το αν είμαστε διατεθειμένοι να αναγνωρίσουμε ότι είναι παραμελημένοι και να απαιτήσουμε την αποκατάσταση και τη φροντίδα τους.
Γιατί η σχέση μας με τη φύση αντανακλά, τελικά, τον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε το κοινό μας μέλλον.
