Για δεκαετίες, το Έβερεστ αποτέλεσε το απόλυτο σύμβολο της ανθρώπινης υπέρβασης. Σήμερα, όμως, η «κορυφή του κόσμου» κινδυνεύει όχι από τα στοιχεία της φύσης, αλλά από την ίδια της τη φήμη. Ο υπερτουρισμός έχει μετατρέψει το ψηλότερο βουνό του πλανήτη σε πεδίο συνωστισμού, περιβαλλοντικής επιβάρυνσης και αυξημένου ρίσκου για ανθρώπινες ζωές.
Το Νεπάλ, που στηρίζει σημαντικό μέρος της οικονομίας του στον ορειβατικό τουρισμό, καλείται πλέον να διαχειριστεί τις συνέπειες ενός μύθου που ξεπέρασε τα όριά του.
Ένα Βουνό με Πάρα Πολλούς Ανθρώπους
Κατά τις περιόδους αιχμής, εκατοντάδες ορειβάτες και συνοδοί συγκεντρώνονται ταυτόχρονα στα ίδια περάσματα του Έβερεστ. Οι εικόνες από τις «ουρές» λίγο πριν την κορυφή έχουν γίνει σύμβολο μιας νέας πραγματικότητας, όπου η αναμονή σε υψόμετρο θανάτου αυξάνει δραματικά τον κίνδυνο ατυχημάτων.
Το πρόβλημα δεν περιορίζεται στην ασφάλεια. Οι τεράστιες ποσότητες απορριμμάτων — από φιάλες οξυγόνου μέχρι ανθρώπινα απόβλητα — έχουν οδηγήσει πολλούς να χαρακτηρίσουν το Έβερεστ ως τον «ψηλότερο σκουπιδότοπο του κόσμου». Η υποχώρηση των παγετώνων, λόγω της κλιματικής αλλαγής, φέρνει μάλιστα στην επιφάνεια σκουπίδια δεκαετιών που μέχρι πρόσφατα παρέμεναν θαμμένα στον πάγο.
Η Απάντηση του Νεπάλ: 97 Νέες Κορυφές
Μπροστά σε αυτή την πίεση, η κυβέρνηση του Νεπάλ ανακοίνωσε ότι από το 2026 θα προσφέρει δωρεάν άδειες αναρρίχησης για 97 άλλες κορυφές των Ιμαλαΐων, με υψόμετρα από περίπου 5.870 έως 7.132 μέτρα. Οι περισσότερες βρίσκονται σε απομακρυσμένες και οικονομικά υποβαθμισμένες περιοχές, όπως οι επαρχίες Karnali και Sudurpashchim.
Το σχέδιο στοχεύει αφενός στην αποσυμφόρηση του Έβερεστ και αφετέρου στη διάχυση του τουριστικού ενδιαφέροντος σε περιοχές που μέχρι σήμερα μένουν εκτός του διεθνούς χάρτη της ορειβασίας.
Ανάπτυξη ή Μεταφορά του Προβλήματος;
Η πρωτοβουλία έχει βρει θετική ανταπόκριση από ορειβατικούς οργανισμούς, που βλέπουν σε αυτήν μια ευκαιρία για πιο βιώσιμη κατανομή της δραστηριότητας. Ταυτόχρονα, όμως, εκφράζονται σοβαρές επιφυλάξεις.
Οι απομακρυσμένες περιοχές στερούνται βασικών υποδομών, πρόσβασης και συστημάτων διαχείρισης απορριμμάτων. Χωρίς επενδύσεις σε ασφάλεια, εκπαίδευση και περιβαλλοντική προστασία, υπάρχει ο φόβος ότι τα προβλήματα του Έβερεστ απλώς θα μετακινηθούν σε νέα, πιο ευάλωτα οικοσυστήματα.
Το Κόστος της Κορυφής
Σήμερα, η ανάβαση στο Έβερεστ δεν είναι τόσο ζήτημα τεχνικής επάρκειας όσο οικονομικής δυνατότητας. Το συνολικό κόστος μπορεί να φτάσει τις 40.000 έως 60.000 δολάρια ανά άτομο, γεγονός που έχει μετατρέψει την κορυφή σε εμπειρία για λίγους, αλλά με μαζικό αντίκτυπο.
Αυτό το παράδοξο — λίγοι που πληρώνουν πολλά, αλλά αφήνουν πίσω τους δυσανάλογο περιβαλλοντικό αποτύπωμα — βρίσκεται πλέον στο επίκεντρο της διεθνούς συζήτησης.
Το Μέλλον του Έβερεστ
Το Έβερεστ εξακολουθεί να εμπνέει. Όμως η εποχή της ανεξέλεγκτης κατάκτησης φαίνεται να φτάνει στο τέλος της. Το ερώτημα δεν είναι αν ο κόσμος θα συνεχίσει να ανεβαίνει στην κορυφή, αλλά με ποιους κανόνες, με ποιο σεβασμό και με ποιο κόστος.
Αν το Έβερεστ θέλει να παραμείνει σύμβολο και όχι προειδοποίηση, τότε η διαχείρισή του ίσως αποδειχθεί η μεγαλύτερη πρόκληση που έχει αντιμετωπίσει ποτέ — όχι για τους ορειβάτες, αλλά για την ίδια την ανθρωπότητα.
