Οδηγός Επιλογής Φακού Κεφαλής: Τι να προσέξετε
- Μπαταρίες: Πάντα με εφεδρικές μπαταρίες ακόμη και στις επαναφορτιζόμενες. Να δέχεται μπαταρίες τύπου που αγοράζονται παντού και εύκολα. Αν είναι εσωτερικά επαναφορτιζόμενες, να υπάρχει και δυνατότητα να αντικαθίστανται με εφεδρικές.
- Πλάκα επαφής: Η πλάκα επαφής με το κεφάλι πρέπει να είναι σκέτη χωρίς αφρώδη ή άλλα παρεμφερή υλικά.
- Ιμάντας: Ο ιμάντας να μπορεί να αφαιρείται και να πλένεται.
- Κουμπί ενεργοποίησης: Να μην ανοίγει από τυχαία επαφή μέσα στο σακίδιο.
- Ρύθμιση κατεύθυνσης: Να ρυθμίζεται η κατεύθυνση πάνω-κάτω.
Βάρος και Αυτονομία
Να έχει βάρος 70gr με τις μπαταρίες, το πολύ 100gr, εκτός από περιπτώσεις πολύ εξειδικευμένης χρήσης που φτάνουν μέχρι 300gr. Υπάρχουν θαυμάσιοι φακοί, ακόμη και μισού κιλού, αλλά εδώ μιλάμε για πράγματα που κουβαλιούνται από τον ίδιο τον χρήστη σε μεγάλες διαδρομές και εξορμήσεις. Υπόψη, μάλιστα, ότι ο φακός είναι από τα πράγματα που έχουμε πάντα μαζί μας, ανεξαρτήτως διαδρομής, εποχής, ώρας, ημέρας.
Οι καλές εταιρίες έχουν καταπληκτικούς φακούς στο εύρος 50gr-100gr με τις λειτουργίες και δυνατότητες που πρέπει.
Απόσταση Δέσμης και Ένταση
Να έχει πιστοποίηση για τουλάχιστον 20μ απόσταση λειτουργικής δέσμης και τουλάχιστον 6ω-7ω διάρκεια στην πλήρη ένταση. Προσοχή: οι εταιρίες στις διαφημίσεις συνήθως αναφέρουν τη διάρκεια της μικρότερης έντασης, για αυτό πρέπει κανείς να διευκρινήσει ρωτώντας, ή ελέγχοντας τη σελίδα του κατασκευαστή, ή ελέγχοντας το εγχειρίδιο (τα εγχειρίδια ή manuals υπάρχουν και στο διαδίκτυο).
Όσον αφορά το μέγεθος της πλήρους έντασης και την απόσταση της λειτουργικής δέσμης, θέματα που δεν είναι οπωσδήποτε σε άμεση αντιστοιχία μεταξύ τους (ανάλογα την κατασκευή του φακού), να πούμε εμπειρικά ότι οι ασθενέστεροι φακοί είναι κατάλληλοι μόνο για περιορισμένους χώρους π.χ. στην κατασκήνωση, σε μια μικρή σπηλιά, ή για σηματοδοτημένες διαδρομές που έχουν και εμφανή χάραξη (συνεχώς εμφανή τη γραμμή του μονοπατιού).
Αντίθετα, σε μια διαδρομή χωρίς εμφανή χάραξη, και ακόμη περισσότερο χωρίς καλή σηματοδότηση (προσοχή, η σηματοδότηση ή μη της διαδρομής είναι ο πιο κρίσιμος παράγοντας στην επιλογή), χρειάζεται φακός με ένταση πάνω από τα 30-40 Lumen, απόσταση δέσμης πάνω από τα 25-30μ, και ταυτόχρονα, ικανοποιητικό εύρος (άνοιγμα δέσμης) για αντίληψη του περιβάλλοντος.
Σχέση Έντασης, Δέσμης και Δραστηριότητας
Εδώ μπαίνουμε στο επόμενο θέμα, τη σχέση μεταξύ έντασης του φακού και απόστασης της λειτουργικής δέσμης, την οποία σχέση εξετάζουμε ανάλογα τη δραστηριότητα για την οποία τον θέλουμε. Ένας φακός μπορεί να έχει μεγάλη ένταση (πολλά Lumen) αλλά να την αποδίδει σε μεγάλο άνοιγμα δέσμης, άρα σε μικρή απόσταση.
Για παράδειγμα, σε ένα φακό για πεζοπορία δεν μας απασχολεί τόσο η απόσταση φωτισμού, εφόσον καλύπτει το ελάχιστο ζητούμενο ανάλογα τη διαδρομή, όσο το ότι θέλουμε μια σχετικά πιο ευρεία δέσμη για να έχουμε μια καλή αντίληψη και του περιβάλλοντα χώρου. Αντίθετα, π.χ. σε ένα φακό που θέλουμε κυρίως για τη βάση ή την κορυφή μιας ορθοπλαγιάς σε αναρρίχηση/καταρρίχηση, η ένταση πρέπει να αποδίδεται σε μεγαλύτερη απόσταση άρα συμβιβαζόμαστε με μια πιο στενή δέσμη. Υπόψη ότι υπάρχουν και φακοί με επιλογή εύρους δέσμης, με διάφορες μεθόδους, αλλά κοστίζουν, και ίσως έχουν υπολογίσιμο βάρος.
Κάθε χρήση έχει και το δικό της σκεπτικό στην επιλεγόμενη σχέση μεταξύ έντασης του φακού, ανοίγματος της δέσμης, και απόστασης φωτισμού: στην ορειβατική πεζοπορία, στην αναρρίχηση, στο ορεινό τρέξιμο, στο σκι, στη σπηλαιολογία, στη φαραγγοδιάσχιση, στη διάσωση, στην ποδηλασία.
Oι φακοί που κατασκευάζονται από εξειδικευμένες εταιρείες για τις δραστηριότητες που μας απασχολούν εδώ, πάντα συνοδεύονται από σαφή αναφορά για:
- Την ένταση
- Τ τη διάρκεια στην πλήρη ένταση και στην ελάχιστη ένταση
- Τ τη μέγιστη και ελάχιστη απόσταση φωτισμού
- Τ το εύρος ή το σχετικό εύρος της δέσμης
- Τ το βάρος τους με τις μπαταρίες
Το αστείο της υπόθεσης είναι πως αρκετοί από αυτούς τους φακούς, ενώ αποτελούν θαυμάσια εξελιγμένα και τυποποιημένα εργαλεία από κάθε άποψη (έχοντας μελετηθεί ακόμη και το μήκος κύματος του εκπεμπόμενου φωτός ή η διάθλαση στην εκπομπή), δεν είναι ιδιαίτερα ακριβότεροι από ορισμένους "άσχετους" φακούς γενικής χρήσης. Για αυτό, μην βιαστείτε να πάρετε όποιο φακό κεφαλής βρείτε γενικά στο εμπόριο χωρίς πρώτα να ψάξετε ανάμεσα στους εξειδικευμένους.
Λειτουργίες και Ευκολίες
- Dim (Μείωση φωτεινής έντασης): Να έχει δυνατότητα μείωσης της φωτεινής έντασης. Τουλάχιστον τις μισές φορές που θα χρειαστεί ο φακός δεν είναι για αποστάσεις που απαιτείται πλήρης εκμετάλλευση της έντασης του. Η οικονομία που συνεπάγεται αυτή η μείωση, ανάλογα το μοντέλο, υπερ-10πλασιάζει τη ζωή των μπαταριών! Επίσης, η δυνατότητα μείωσης απαιτείται οπωσδήποτε για μικρούς χώρους, όπως στενά σπήλαια, διόδους, κ.λπ.
- Χρωματιστός φωτισμός: Αν έχει δυνατότητα εναλλαγής σε κόκκινο φωτάκι ή χρώματος για ανάλογη σκοπιμότητα (π.χ. γαλαζοπράσινο), είναι ακόμη καλύτερα. Φωτίζεις πράγματα που είναι πολύ κοντά σου (χάρτη, σκηνή) χωρίς να χάνεις τη νυχτερινή σου όραση ή να ενοχλείς.
- Strobe Light (Λειτουργία αναβοσβήματος): Αν έχει δυνατότητα strobe δεν είναι απαραίτητο, αλλά είναι μια ακόμη χρήσιμη λειτουργία:
- Στη μεγάλη ένταση παρουσιάζει αισθητά μεγαλύτερο χρόνο ζωής της μπαταρίας απ' ό,τι με τη συνεχή εκπομπή.
- Μπορεί να χρησιμοποιηθεί για προσωρινή σηματοδότηση ή κατάδειξη ανάγκης (σωτήριο).
- Χρήση στο δρόμο (προσοχή στην τύφλωση οδηγών και στη νομοθεσία ανά χώρα).
Tips και Τεχνικές
- Στην ομίχλη: Μέσα σε σύννεφο τη νύχτα, το φως αντανακλάται στα σταγονίδια και δεν βλέπουμε ούτε τα πόδια μας. Το μυστικό: Περάστε τον φακό κεφαλής στο ένα σας πόδι ακριβώς πάνω από το γόνατο (ή κάτω από αυτό), κρατήστε τον αρκετά χαμηλά, ή δέστε τον σε ένα μπατόν/ραβδί.
- Σε ανώμαλα μονοπάτια: Το ίδιο κόλπο βοηθάει γιατί ο φωτισμός από χαμηλά δημιουργεί σκιές που βοηθούν στην ορατότητα των εμποδίων του εδάφους (ο φακός στο κεφάλι δεν δείχνει καλά τις σκιές).
- Με κράνος/καπέλο: Χρησιμοποιήστε το τρικ με τον φακό στο γόνατο όταν φοράτε καπέλο με γείσο ή κράνος προστασίας.
- Χρήση κινητού: Αν ο φακός δεν έχει καλό εύρος δέσμης, χρησιμοποιήστε τον σταθερό στο κεφάλι και κρατήστε το κινητό στο χέρι για ευρύτερη αντίληψη (για μονοήμερες εξορμήσεις).
- Ως μενταγιόν: Αν δεν έχει κόκκινο φωτάκι για συζητήσεις στην κατασκήνωση, κρεμάστε τον στο λαιμό σαν μενταγιόν ώστε η δέσμη να κοιτάει κάτω.
- Σινιάλα: Με στοχευμένο φακό 10 Lumen τραβάμε την προσοχή στα 1000 μέτρα (προσοχή, η αύξηση της έντασης ανάλογα την απόσταση είναι γεωμετρική).
Συνοπτικός Οδηγός Αγοράς (Checklist)
Τι εξετάζουμε στην αγορά του φακού κεφαλής:
- Βάρος: Συνολικό με μπαταρίες (έως 70gr για πεζοπορία/τρέξιμο, έως 100gr για ειδικές χρήσεις, έως 300gr για πολύ ειδικές).
- Ένταση & Dimming: Lumen και δυνατότητα αυξομείωσης.
- Αυτονομία: Διάρκεια σε πλήρη και ελάχιστη ένταση.
- Εύρος δέσμης: Άνοιγμα ανάλογο της δραστηριότητας.
- Απόσταση φωτισμού: Μέγιστη και ελάχιστη απόσταση.
- Ειδικός φωτισμός: Επιλογή ερυθρού ή ανάλογου φωτός για κοντινές αποστάσεις.
- Strobe light: Επιλογή αναβοσβήματος (αν χρειάζεται).
- Τιμή.
- Μπαταρίες: Τύπος, ευκολία εύρεσης και δυνατότητα εφεδρικών.
- Ρύθμιση γωνίας: Πάνω-κάτω.
- Ασφάλεια: Αποτροπή τυχαίας ενεργοποίησης στο σακίδιο.
- Αδιαβροχότητα: Επίπεδο προστασίας από νερό.
- Ιμάντας: Δυνατότητα αφαίρεσης/πλυσίματος.
- Ποιότητα υλικών: Αντοχή σε φθορές.


